Để 2016 sẽ là một năm rực rỡ (hay, câu chuyện bạn tam giác hóa hình tròn)

Mặc dù không có số liệu chính thức nào ở Việt Nam, nhưng tôi tin rằng trong số hơn 90 triệu dân, chỉ có một số ít người có thói quen đặt ra mục tiêu năm mới cho mình VÀ thực sự đạt được chúng. Nếu lấy tạm số liệu này từ Mỹ, ta có biểu đồ sau:

IMG_1493

Một con số khá buồn, những cũng không bất ngờ, phải không? Còn bạn thì sao? Bạn đã có mục tiêu gì cho năm mới, hoặc chỉ đơn giản là cho tương lai gần của mình không? Bạn có muốn 2016 sẽ là một năm rực rỡ nhất, ghi dấu ấn nhất từ trước tới giờ khi bạn thực sự biến những mục tiêu đó thành hiện thực? Hy vọng những gọi ý dưới đây sẽ giúp bạn đạt được điều đó:

Trước tiên, tôi tin rằng có hai loại mục tiêu khác nhau

Tạm gọi là những mục-tiêu-điều-chỉnh và những mục-tiêu-biến-đổi. Mục-tiêu-điều-chỉnh không đòi hỏi một sự thay đổi lớn mang tính bản chất. Nó không làm thay đổi nhiều câu hỏi “Tôi là ai”, mà chủ yếu trả lời cho câu hỏi “Tôi có thể làm tốt hơn hiện tại như thế nào”. Còn với mục-tiêu-biến-đổi, có thể bản thân kết quả của mục tiêu không to tát hơn mục-tiêu-điều-chỉnh, nhưng nó đòi hỏi 1 sự thay đổi mang tính căn bản trong con người bạn.

Với hai bạn tam giác dưới đây, một bạn đang hô khẩu quyết là “To hơn, vững chãi hơn”, còn một bạn thì hô “Đổi mới, đổi mới!”.

IMG_1487

Mục-tiêu-biến-đổi rất hay gặp khi bạn đặt ra các chỉ tiêu cho nhân viên hoặc cho chính mình trong công việc, và thường cần đáp ứng S.M.A.R.T một cách hoàn hảo. Vài ví dụ nhé:

  • Bạn vốn là một người hăng say tập thể dục và có thể chạy một mạch hết 2 vòng hồ Tây. Mục tiêu của bạn là “tham gia một cuộc đua Marathon trong năm 2016 và cán đích trong phạm vi 4 tiếng”.
  • Bạn đang viết blog đều đặn, và bạn đặt ra mục tiêu năm mới là “tập hợp các bài viết lại và biên tập để tự xuất bản 1 e-book vào tháng 6”.
  • Bạn đang quản lý một lập trình viên có khả năng sửa 3 lỗi phần mềm mỗi ngày. Bạn nhận thấy cậu ta vẫn chưa phát huy hết khả năng của mình. Bạn đặt ra mục tiêu cho cậu ta để thăng chức là: “cho đến đợt bình xét tháng 9 năm 2016, phải tăng mức trung bình lên 5 lỗi mỗi ngày, trong đó tỉ lệ lỗi khó ít nhất là 20%”.

Với những kết quả cuối cùng tương tự hoặc dễ hơn nhiều, với những người khác, lại trở thành mục-tiêu-biến-đổi:

  • Bạn vốn rất lười tập thể dục (thực ra là chẳng bao giờ!). Mục tiêu của bạn trong năm 2016 là tập bài tập 7-phút hàng ngày.
  • Kể từ khi tốt nghiệp đại học đến giờ, bạn gần như không viết lách gì nữa. Gần đây thấy phong trào in sách lên cao quá, bạn cũng muốn thành “tác giả” và đặt ra mục tiêu là viết 1 tiểu thuyết ngôn tình trong năm 2016.
  • Bạn là một nhà quản lý dự án xuất thân từ trường Kinh tế, không biết gì về lập trình. Mục tiêu năm mới là: tự học lập trình và viết ra 1 phần mềm quản lý công việc cá nhân.

Trong sự hân hoan trước thềm năm mới, ai ai cũng tràn đầy niềm tin vào bản thân và nhiều người hào hứng đặt ra VÀI mục-tiêu-biến-đổi cho mình. Tôi đang ăn như hạm, lâu lắm rồi không đi bộ hay leo cầu thang, nhưng năm nay tôi sẽ giảm 10kg! Tôi sẽ học thêm 1 ngoại ngữ! Tôi sẽ từ 1 người hướng nội trở thành người không bao giờ đi ăn một mình! Tin buồn: đạt được hết tất cả những điều đó cùng một lúc là chuyện không thể. 100% hư cấu.

Vì sao vậy? Vì mục-tiêu-biến-đổi, dù nhỏ đến thế nào đi nữa, đều đòi hỏi một sự nỗ lực và kiên trì cực lớn so với mục-tiêu-điều-chỉnh, nên nó khó theo đuổi hơn nhiều và cũng là những mục tiêu chúng ta hay bỏ cuộc nhất. Bù lại, nếu bạn thường xuyên đặt ra những mục-tiêu-biến-đổi tốt và đạt được nó, bạn sẽ trở nên tốt đẹp hơn từng ngày, và hạnh phúc hơn. Theo đúng nguyên tắc của cuộc sống thôi: càng khó khăn, càng thách thức, thì thành quả sẽ càng lớn lao và ý nghĩa.

Trên cơ sở đó, tôi đặt ra 4 nguyên tắc sau cho việc đặt và theo đuổi các mục-tiêu-biến-đổi của mình:

Nguyên tắc 1: Tuyệt đối không bắt cá hai tay

Bạn có thể thách thức bản thân bằng việc đặt ra một vài mục-tiêu-điều-chỉnh cùng một lúc. Nhưng ở mỗi giai đoạn, bạn chỉ nên theo đuổi MỘT mục-tiêu-biến-đổi. Một và chỉ một thôi.

Giống như bạn tam giác dưới đây, nếu bạn ấy đặt mục tiêu là vừa biến thành hình tròn, vừa đổi màu, vừa thêm kẻ caro, vừa tăng độ dày của đường viền, thì, hừm, nhiều khả năng là bạn ấy sẽ nản chí và bỏ cuộc ngay sau một vài tuần….

IMG_1486

Với tôi, trong năm 2016, mục-tiêu-biến-đổi duy nhất của tôi là tập thể dục hàng ngày. Mỗi-ngày. Không-ngoại-lệ.

Nguyên tắc 2: Chỉ lắng nghe tiếng nói của bản thân

Vì những mục-tiêu-biến-đổi có khả năng làm thay đổi hẳn câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai?”, nên bạn nhất thiết phải chọn ra chúng bằng trái tim và khối óc của riêng mình mà thôi. Chúng phải có ý nghĩa đặc biệt đối với bản thân bạn. Chúng không chỉ là những điều bạn muốn, bạn thích, mà là những điều bạn cho là cần thiết để cuộc đời này đáng sống hơn.

Ví dụ bạn chưa biết chơi nhạc cụ nào, và giờ bạn thích học chơi guitar để có thêm một công cụ cua gái. OK. Nhưng ngoài ra, hãy đặt thêm vài câu hỏi cho bản thân. Bạn có yêu âm nhạc không? Bạn có thích đi nghe nhạc sống hơn hẳn so với nhạc thu âm không? Khi nghe những bài acoustic, bạn có thấy thích không, hay chỉ có hứng với nhạc điện tử? Hình dung rằng nếu bạn bỏ công tập luyện và thành tài, nhưng guitar hết mốt và bạn vẫn không một mảnh tình, đến lúc ấy, liệu bạn có sẽ cảm thấy hối tiếc thời gian và công sức của mình?

Bản thân việc thay đổi bản thân đã là rất khó. Hãy làm nó cho chính mình, chứ không phải cho ai khác. Hãy làm nó để chính mình được hạnh phúc và cảm thấy mình tốt đẹp lên, chứ không phải để vừa lòng cha mẹ hay xã hội.

Trong hành trình biến đổi để thành hình vuông, tôi sẽ cổ vũ cho bạn tam giác bên phải, và can ngăn bạn tam giác bên trái:

IMG_1484

Nguyên tắc 3: Chia nhỏ, và khởi đầu từ những bước nhỏ nhất

Hãy chia nhỏ mục-tiêu-biến-đổi lớn của bạn ra, và tập trung vào việc thực hiện bước biến đổi đầu tiên. Tạm quên những bước sau đi đã nhé. Chúng ta có cả 1 năm dài, và thậm chí là có những mục tiêu dành cho cả đời. Hãy tập trung làm phần nhỏ đầu tiên cho thật tốt đã, rồi tiếp tục với những bước sau, không muộn. Mọi thứ đều phải có lộ trình, dù là việc thuộc-địa-hóa-Sao-Hỏa hay giảm cân.

Tôi vốn rất thích việc viết lách. Thế mà 5 năm trở lại đây, đi làm bận rộn, tôi đã lãng quên việc viết-cho-bản-thân-mình mất rồi. Mỗi lần nhìn lại những bài viết cũ thời Yahoo 360, đọc lại những truyện dài ngô nghê mình từng viết hồi lớp 2, lớp 5, lớp 11, 20 tuổi…, lại đều cảm thấy dường như cuộc sống của mình đang chưa được trọn vẹn lắm. Tôi nhớ cái cảm giác trải những suy nghĩ của mình ra thành con chữ, và qua đó không những giúp người khác hiểu mình hơn, mà đôi khi còn giúp đỡ được người khác nữa. Giờ, tôi muốn viết sách!

Nhưng vì đã dừng viết lâu rồi, và mỗi ngày đều đã khá bận rộn với công việc và gia đình, sẽ là ngu ngốc nếu theo đuổi mục tiêu viết sách ngay lập tức. Nên tôi chia nhỏ nó ra thành các bước như sau:

  1. Tập viết nhật ký trở lại. Rèn luyện thói quen viết hàng ngày.
  2. Chuyển sang vừa viết nhật ký vừa viết blog công khai. Viết những ý tưởng và chủ đề nhỏ trong cuốn sách tương lai thành những bài viết ngắn.
  3. Gửi newsletter định kỳ và thu hút đủ 1000 người theo dõi blog + đăng ký newsletter
  4. Tự xuất bản vài cuốn ebook nhỏ theo phong cách Slidedoc
  5. Vừa viết bản thảo sách vừa duy trì blog và tăng lên 3000 người theo dõi.
  6. Đem bản thảo + thống kê lượt truy cập của blog đến gặp một nhà xuất bản nào đấy, kí hợp đồng in sách
  7. (Bí mật)

Chỉ riêng bước 1 thôi, tôi đã mất 4 tháng cuối năm 2015 để nó có thể trở thành thói quen được. Và trong suốt quá trình đó, tôi chỉ tập trung vào việc viết hàng ngày, tìm ra niềm vui và ý nghĩa trong nó, chứ không bận tâm nhiều về kết quả mà tôi mong muốn ở bước 8-9-10. Giờ đây, tôi đang ở bước 2, chắc bạn cũng đoán được 🙂

Nên, nếu bạn tam giác quyết định lựa chọn cho chính mình một mục tiêu rất ngoạn mục là hình tròn, xin bạn đừng nôn nóng nhé! Hãy cân nhắc tình hình thực tế, và rất có thể, trong một năm tới, hãy tập trung vào việc chuyển thành hình vuông cái đã?

IMG_1490

Nguyên tắc 4: Tập trung vào thói-quen, Tạm quên đi kết-quả.

Như đã nói, mục-tiêu-biến-đổi làm thay đổi cả câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai.”

Bạn có biết tự biết câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai” là gì không? Khi phỏng vấn những ứng viên xin vào công ty, và đặt ra câu hỏi “Bạn có thể giới thiệu về mình?”, tôi luôn nhận được những câu trả lời theo dàn ý: “Tôi tên XXX, sinh năm YYY, học trường ZZZ, đã từng đi làm công ty WWW.” Và chấm hết. Thật sự vậy sao? Bạn LÀ cái tên, năm sinh, là cái trường bạn học, là cái công ty bạn làm?

Bạn có thể không đồng ý, nhưng theo tôi, “Bạn chính là tổng hợp của những thói quen và hành động bạn làm mỗi ngày“.

Nên để hiện thực hóa một mục-tiêu-biến-đổi, bạn cần hành động mỗi-ngày. Không phải là “khi có hứng”. Không phải là “đến khi có điều kiện”. Không phải là “Ngày mai”. Mà là Mỗi Ngày. Từ Hôm Nay.

Hãy nghĩ về mục-tiêu-biến-đổi mà bạn mong muốn thực hiện trong năm 2016. Giờ hãy thử phân tích kĩ mục tiêu đó theo các bước sau:

  • Tìm và chỉ ra một hành động cơ bản nào đó cần thực hiện lặp đi lặp lại cho đến khi bạn có được kết quả mong muốn. Thường là bạn sẽ tìm ra được.
    • Dù bạn muốn viết truyện ngôn tình hay sách dạy kĩ năng mềm, bạn vẫn phải viết thường xuyên
    • Dù bạn muốn giảm 5kg hay 10kg, bạn phải thường xuyên để tâm đến chế độ ăn uống và vận động khoa học
    • Dù bạn muốn học guitar hay thổi kèn, bạn phải tập luyện cùng nhạc cụ đó thường xuyên
  • Liệu bạn có thế làm việc đó hàng-ngày hay không? Bạn nên. Hoặc ít nhất cũng phải 2, 3 lần một tuần. Để trở thành một con người mới, không có cách nào khác ngoài chuyện sống với, và sống như là, con người đó, thường xuyên.
  • Nếu phải dành ra một tiếng mỗi ngày để làm điều đó, bạn sẽ xoay xở như thế nào để kiếm ra khoảng thời gian đó? Trước giờ bạn vẫn luôn dùng hết bay 24 tiếng đồng hồ mỗi ngày, làm sao để nó “nở” ra được giờ? Cách tốt nhất, là tìm ra một hoặc một vài những thói-quen sẵn có của bạn mà khong còn phù hợp nữa với con người mới, hoặc không quan trọng bằng. Và giảm dần hoặc thay-thế thói quen cũ đó bằng thói quen mới.
    • Tôi biết có những bạn trẻ đã học cấp 2, cấp 3, mà vẫn vừa ăn vừa xem phim hoặc mơ mộng, mỗi bữa cơm chính là xấp xỉ một tiếng đồng hồ. Rút ngắn lại còn 20 phút mỗi bữa coi, lập tức bạn đã có 40 x 2 = 80 phút nữa cho việc theo đuổi mục tiêu mới
    • Thời gian bạn lang thang trên internet không mục đích hoặc chơi game, mỗi ngày chiếm bao nhiêu? Nếu bạn thực sự muốn thay đổi, cắt bớt chúng đi.
    • ….
  • Và trên hết, hãy dồn năng lượng và sự tập trung của bạn vào việc tạo ra và duy trì thói quen. Chứ đừng chỉ chăm chăm đến kết quả cuối cùng. Đôi khi việc cứ mãi nghĩ về kết quả cuối cùng (1 triệu đô) lại dễ làm bạn xao lãng, nản lòng. Trong khi nếu bạn kiên trì mỗi ngày học hỏi, rèn luyện, tạo ra giá trị và đống góp cho xã hội, thì một cách tự nhiên, tiền rồi sẽ đến.

Nên bạn tam giác, đừng ngồi mơ mộng suông về việc biến thành hình tròn. Hãy tập trung vào bước nhỏ “tạo ra thêm 1 cạnh nữa”. Luyện tập nó hàng ngày. Rồi bạn sẽ tiến dần đến viễn cảnh tròn vo thôi.

IMG_1489

Khẩu quyết TL;DR: Không tham lam, thật liên quan, bước mỗi ngày, từng bước nhỏ.

Để bàn về việc đặt và đạt được mục tiêu, thì có vô vàn mẹo mực, lý thuyết. Cá nhân tôi tin rằng, mọi chủ đề đều có những phần là căn bản, quan trọng nhất, đóng vai trò lớn nhất, và ở đây là 4 nguyên tắc vừa rồi. Hy vọng rằng bạn có thể tự luận được ý nghĩa của câu khẩu quyết vui ở trên dùng để tóm lược 4 nguyên tắc đó.

Bạn đang có những mơ ước gì cho tương lai? Bạn có sẵn sàng để biến chúng thành những mục tiêu cụ thể, và theo đuổi chúng? Bạn có gặp khó khăn gì cần chia sẻ? Bạn không đồng tình với vài ý tôi trình bày? Đừng ngại ngần nói với tôi bất kỳ điều gì.

Chúc cho 2016 của bạn sẽ thực sự là một năm rực rỡ!


P/S: Nếu bạn thích bài viết này, hãy cân nhắc việc đăng ký nhận bản tin miễn phí từ HDInspired nhé!

Author: Nguyễn Huy Dũng

Everyday I lead 10+ game development teams, care for my family, write on this blog, and happily improve myself.

Bạn nghĩ gì, xin cứ nói?