Kỹ năng quản lý vs. Kỹ năng lãnh đạo

Để hoàn thành được trọng trách trong cả Work, People, và Growth, TheGoodMGR cần đến rất nhiều kỹ năng, kéo theo đó là nhiều cách phân loại. Trong đó có một cách vừa phổ biến vừa khá khớp với định nghĩa về TheGoodMGR của tôi: nhóm Kỹ năng Quản lý (Management Skills) – ví dụ như Plan (Lập kế hoạch), Organize (Tổ chức), Control (Kiểm soát); và nhóm Kỹ năng Lãnh đạo (Leadership Skills) – ví dụ như Inspire (Truyền cảm hứng), Train/Mentor/Coach (Đào tạo), Build up teams (Xây dựng đội ngũ).

Nếu đơn thuần dựa vào “xu hướng” (trend) trên mạng Internet hay trong các khoá học về quản trị, chúng ta dễ dàng có cảm giác rằng Leadership là “tốt” và Management là “xấu”, trở thành Leader là điều đáng ngưỡng mộ, còn trở thành “Boss” là tồi tệ. Hoặc chí ít, nhiều người dễ nghĩ rằng 2 nhóm kỹ năng đó là đối nghịch nhau. Với các hình ảnh kiểu như thế này:


Tại sao những hình ảnh trên lại dễ dàng nhận được sự đồng cảm của nhiều người?

Leader không nhất thiết phải là người có chức có quyền. Ngay trong từng nhóm làm việc nhỏ, thường sẽ xuất hiện những người có tư cách và kĩ năng nổi trội, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởng đến các thành viên khác và khiến cho tiếng nói của mình được lắng nghe – qua đó trở thành một Leader. Còn các Manager thì có chức vụ và quyền hạn rõ ràng, có cấp bậc, lương thưởng tương xứng với trách nhiệm mà họ được giao phó, có quyền ra quyết định, quyền phủ quyết. Vì vậy nhắc đến Leader, người ta nghĩ về một người dùng đến sự thấu hiểu và tình cảm để thuyết phục người khác, còn nhắc đến Manager nhiều người lại nghĩ đến quyền lực và sự áp đặt.

Phải chăng vì chúng ta vẫn luôn rất ghét việc phải làm theo lời người khác, nên chúng ta có ác cảm với Manager, và dẫn đến những so sánh vừa rồi?

Vấn đề là những người được gọi là “Boss” trong các so sánh vừa rồi, thực chất là những TheBadMGR. Họ có thể giúp công việc được hoàn thành và nhân viên phải-nghe-lời, đạt được những mục tiêu ngắn hạn, nhưng chắc chắn sẽ không thể giúp nhân viên cảm thấy hạnh phúc, có động lực, phát triển, và gắn bó lâu dài. Và những người Leader được coi là “ưu việt”, nếu không xác định đúng mức độ ưu tiên tùy theo từng tình huống, nếu ngại ngùng không thực hiện các kĩ thuật management như chỉ đạo, quyết định, kiểm soát… khi cần thiết, mà chỉ luôn động viên, cổ vũ tinh thần suông, xác suất làm hỏng việc là khá cao!

Trên thực tế, một Leader tốt và một Manager tốt hoàn toàn không phải là 2 khái niệm đối nghịch. Chúng bổ sung cho nhau, và để một tổ chức hoạt động tốt, nó cần những con người có đủ cả 2 phẩm chất trên. Một tình huống hay gặp là sự pha trộn giữa những cá nhân nổi trội về leadership và những cá nhân nổi trội về management, để tạo nên một nhóm nhà quản trị làm việc hiệu quả. Còn trường hợp “hoàn hảo” nhất? Chính là một TheGoodMGR sở hữu cả-hai nhóm kĩ năng trên.

Theo định nghĩa của tôi, TheGoodMGR bắt buộc phải là một Good Leader, và sở hữu cả Management Skills lẫn Leadership Skills.

Bởi chỉ khi có đủ cả hai bộ kỹ năng, TheGoodMGR mới có thể làm tròn trách nhiệm ở cả 3 mảng mà chúng ta đã bàn tới. Management skills giúp đem lại Work output tốt nhất có thể. Leadership skills đảm bảo rằng các nhân viên tạo ra output đó với nền tảng là sự phát triển bản thân họ và sự hạnh phúc khi cảm nhận được ý nghĩa trong công việc của mình và đường lối phát triển dài hạn của tổ chức.

Vậy tại sao tôi lại dùng cụm từ TheGoodMGR chứ không phải TheGoodLeader?

Vì sự khác biệt giữa một Leader lý tưởng và một Manager lý tưởng hoàn toàn không nằm ở kỹ năng, mà nằm ở 2 khái niệm: “chịu trách nhiệm” và “chính thức”.

Tôi đề cao và tin tưởng vào sự dân chủ trong đóng góp ý kiến, nhưng tôi không tin vào cái gọi là “trách nhiệm tập thể”. Tôi tin rằng luôn cần có người đứng ra chịu trách nhiệm một cách chính thức với những mục tiêu chung có sự góp sức của nhiều người.

Và, một khi anh đã phải chịu trách nhiệm cao hơn người khác, anh xứng đáng nhận được đãi ngộ tốt hơn người khác, và có chức danh cho mình.

Hãy tưởng tượng, A là một nhân viên xuất sắc, và nhờ những kỹ năng, kiến thức nổi trội của mình, A dần dần có sức ảnh hưởng lớn trong team, không chỉ hoàn thành các công việc chuyên môn đơn thuần mà còn góp phần dẫn dắt team đạt đến những thành công chung. Rồi, giờ bạn muốn điều gì sẽ xảy ra với A:

  1. A được đề bạt và trở thành TheGoodMGR. A vẫn tiếp tục dẫn dắt, quan tâm đến mọi người, nhưng vì A là người chịu trách nhiệm chính thức cho dự án, A có quyền ra quyết định cao nhất và áp đặt khi cần thiết. Cùng với đó, A nhận được lương thưởng xứng đáng.
  2. A vẫn tiếp tục vai trò của một Leader, nhưng vì A không phải là người chịu trách nhiệm chính thức, khi có bất đồng mà A cảm thấy khó thuyết phục mọi người, A nhân nhượng, rút lui, đôi khi phải làm theo ý kiến số đông, để quan trọng là team luôn happy, chứ nếu mục tiêu chung bị ảnh hưởng thì cũng chấp nhận thôi, vì đấy là trách-nhiệm của người khác.

Tôi thì chọn phương án 1. Và vì vậy mà tôi viết về TheGoodMGR.

——
P/S: Sau khi được đề bạt, khá nhiều first-time Line Manager sẽ gặp phải một cú sốc nhẹ trong cách nhìn nhận và cư xử từ những người vốn là đồng nghiệp, bạn bè trước kia, nay đột ngột trở thành cấp-dưới của bạn. Trong khi bạn vẫn giữ nguyên cách làm việc, trao đổi như cũ, sử dụng các leadership skills sẵn có, thì đột nhiên, những gợi-ý, đề-nghị, câu-hỏi của bạn sẽ bị các đồng nghiệp cũ coi như những yêu-cầu, chỉ-đạo; và do vậy họ có thể có những phản ứng gay gắt khiến bạn hoang mang. Không có cách nào khác, bạn phải nâng-cấp những kĩ năng của mình để phù hợp hơn với vai trò mới là một Manager chính thức. Tôi sẽ trao đổi kĩ hơn về điều này trong Chương 4, “Trở thành Nhà quản lý – Becoming a manager”.

Author: Nguyễn Huy Dũng

Everyday I lead 10+ game development teams, care for my family, write on this blog, and happily improve myself.

Bạn nghĩ gì, xin cứ nói?