Từ Lập trình viên tới Nhà quản lý

Bạn có MUỐN hay không?

Giữa hai câu hỏi “Liệu tôi có đủ khả năng trở thành Manager không?” và “Liệu tôi có thực sự muốn theo đuổi con đường Management không?”, tôi nghĩ rằng câu số hai quan trọng hơn. Bởi dù TheGoodMGR cần có rất nhiều kiến thức và kĩ năng ở cả hai mảng Management và Leadership, thì trên nguyên tắc, mọi kĩ năng đều có thể rèn luyện được. Vấn đề là bạn có đủ đam mê, đủ nghiêm túc để theo đuổi nó hay không thôi.

Nói về kĩ năng, một lo lắng phổ biến của khá nhiều PRG có xu hướng sống nội tâm, không quảng giao, kém small-talk là: làm sao mình có thể làm tốt được việc Quản lý người khác với cái tính cách này cơ chứ? Thì chỉ cần để ý sẽ thấy ngay: các MGR không nhất thiết phải là người hoạt ngôn, hướng ngoại, “xu nịnh”, “uốn éo”, thực tế có rất nhiều nhà Quản lý xuất sắc là những người hướng nội và đã từng là những PRG hàng đầu. Ở tầm thế giới thì có Bill Gates, Mark Zuckerberg. Ở tầm quyển sách này thì chính tác giả cũng có xuất phát điểm là một PRG hướng nội. Thậm chí theo tôi, những PRG có khá nhiều lợi thế để thành công một cách bền vững trong công việc quản lý, đặc biệt là trong các lĩnh vực liên quan đến công nghệ và sản xuất. Công việc lập trình đã rèn luyện cho họ khá nhiều về việc lập kế hoạch, làm việc nhóm, truyền đạt ý tưởng, quản lý rủi ro, tầm nhìn xa… – đều là những kĩ năng thiết yếu đối với một Manager. Và nhiều kĩ năng quan trọng để làm việc với người khác một cách hiệu quả và sâu sắc như Quan sát, Lắng nghe, Động viên, Đặt câu hỏi…. lại cũng chính là những kĩ năng mà người hướng nội còn có phần vượt trội hơn.

Tóm lại, tính cách và kĩ năng ban đầu không quá quan trọng về lâu dài. Việc trở thành Manager hay không đơn thuần là lựa chọn của bạn.
Vậy làm thế nào để chọn cho đúng? Lời khuyên của tôi: Hãy quyết định dựa trên sự phù hợp của lĩnh vực Quản lý với những giá trị cốt lõi của con người bạn, và việc liệu bạn có hạnh phúc với lựa chọn đó hay không – Chứ đừng dựa trên áp lực bên ngoài, lời khuyên của người khác, hay danh vọng, tiền bạc. Vì tôi cho rằng, dù bạn có nỗ lực và “thành công” đến mấy trong công việc, mà sâu thẳm trong lòng vẫn cảm thấy không vui, không thỏa mãn, vẫn ước ao được làm điều gì đó khác – thì thật tệ. Càng tệ hơn nữa nếu bạn cảm thấy những việc đang làm là ko có ý nghĩa, không đạo đức, không giúp ích gì cho sự phát triển của bản thân và xã hội. Thật không đáng để chấp nhận những điều đó – YOLO.

Lý thuyết là vậy, dưới đây là vài câu hỏi giúp bạn cân nhắc có nên đi theo con đường MGR hay không. Với từng câu, hãy tự đánh giá xem nó có mô tả đúng con người bạn hay không:

  • Sự hài lòng của bạn đến từ việc nhìn thấy những vấn đề trong công việc được giải quyết ổn thỏa, hơn là việc tự tay giải quyết vấn đề từng bước một.
  • Bạn thực lòng vui mừng khi thấy người khác thành công – ngay cả khi bạn góp phần trong thành công đó nhưng không được ghi nhận xứng đáng.
  • Bạn muốn giúp đỡ người khác phát triển bản thân họ.
  • Bạn luôn muốn phát triển bản thân mình hơn nữa.
  • Bạn muốn tạo ra những ảnh hưởng tốt tới cuộc sống của nhiều người khác, chứ không phải chỉ của riêng mình. Bạn muốn tạo ra những dấu ấn, những thay đổi lớn mà một mình mình không thể làm nổi.
  • Bạn có khả năng và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
  • Bạn cảm thấy thoải mái – và thậm chí thích thú – với việc ra quyết định. Những quyết định khó khăn và phức tạp không làm bạn chùn bước mà ngược lại chúng kích thích bạn.
  • Bạn đang làm tốt công việc chuyên môn của mình, tỉ như Lập trình, nhưng với bạn đó cũng chỉ là một công việc. Bạn thích thú với nó những không hẳn là đam mê. Bạn cảm thấy mình hoàn toàn có thể cắt bớt hoặc cắt hẳn khoảng thời gian dành cho nó để theo đuổi một lĩnh vực mới mà không quá vương vấn.

Nếu – và chỉ-nếu – bạn trả lời “Yes!” cho phần lớn trong số những câu hỏi kể trên, thì bạn có thể cân nhắc trở thành một Manager.

(Bạn có thể đã để ý thấy: không hề có câu hỏi nào liên quan đến Tiền bạc hay Chức danh. Đúng là các Manager có nhiều quyền lợi và lương thưởng hơn, nhưng bổng lộc ngoại thân không giúp tạo động lực và giữ bạn hạnh phúc được mãi, và xin nhấn mạnh lại rằng nó không nên là yếu tố chính quyết định việc chuyển hẳn từ một mảng Kỹ thuật chuyên môn sang Quản lý. Tôi tin rằng “làm việc phù hợp với phẩm chất của mình, việc mình yêu thích và tin tưởng” thì tốt hơn rất rất nhiều so với “làm việc gì đó mình ghét nhưng được cái ra tiền”.)

OK, Tôi đang là một Lập trình viên và về lâu dài tôi muốn hướng tới lĩnh vực Quản lý. Tôi nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng việc mua và đọc hết quyển sách này, tất nhiên 😛

Sau chương đầu mang tính chất tổng quan và chung chung này, những chương sau tôi sẽ chia sẻ những kinh nghiệm và quan sát từ thực tế của tôi, theo 4 bước lớn:

Chương Một: Phát triển bản thân. Be an effective person. Bước này cực kỳ quan trọng, cũng cực kỳ khó, và lâu dài. Trước khi trở thành một Manager, trước khi trở thành một Programmer, trước tiên ai cũng phải làm Người. Trước khi trở thành một Manager-tốt, trước khi trở thành một Programmer-tốt, trước tiên ai cũng phải làm Người-tốt. Có vô số cách làm người, vô số định nghĩa về việc thế nào là thành công, hạnh phúc, đắc đạo; nên tôi không thể đưa cho bạn những lời khuyên để làm một người-tốt chung chung được. Những chia sẻ của tôi hướng đến việc xây dựng nền tảng tư duy, thái độ, và thói quen để có thể làm một Manager tốt, đạt được thành công nhất định trong công việc, và đồng thời giữ được sự cân bằng và hài lòng với cuộc sống. (Chúng sẽ không giúp bạn trở thành Doanh nhân khởi nghiệp hay Thiền sư, chả hạn thế.)

Và thực ra đây là chuyện cả-đời. Bạn không thể kỳ vọng mình sẽ biến hình thành một con người sáng chói hoàn toàn mới chỉ sau khi đọc một vài quyển sách. Nên cái gọi là “Bước Một” này thực ra chỉ là sự khởi đầu, lời nhắc nhở. Tôi khuyên bạn đọc về nó, cố gắng hiểu nó, trong 1-2 tuần. Sau đó chuyển luôn sang các chương sau và thực hành nó hàng ngày.

Chương Hai: Trở thành một Programmer xuất sắc. Be an awesome Programmer. Ở phần này, một là tôi nhấn mạnh đến những kỹ năng của nghề Lập trình mà nếu bạn thực sự để tâm đến và rèn luyện nghiêm túc, thì không những hiệu quả công việc của bạn sẽ tốt hơn thấy rõ, mà cũng sẽ là bước đệm để phát triển bản thân như một Manager sau này. Hai là, tôi sẽ đề cập đến những kĩ năng Leadership nằm ngoài lĩnh vực lập trình nhưng hoàn toàn có thể rèn luyện và thực hành được ngay trong vai trò một PRG bình thường. Nếu làm tốt cả hai mảng trên cùng lúc dựa trên mindset nói đến ở chương 1, bạn sẽ trở thành kiểu awesome programmer mà mọi người ắt phải chú ý đến để đề bạt thành Manager.

Chương Ba: Trở thành một Manager. Making the switch: Becoming a Manager. Đây là thời điểm bước ngoặt. Nếu bạn thực sự quyết tâm và thể hiện tốt vai trò một awesome PRG như chương 2, thì sau 1 hoặc cùng lắm là vài năm, bạn rất có thể đã được ngắm đến cho vị trí Line Manager đầu tiên của mình (và kể cả nếu không phải vậy, tại sao không tự-đề-xuất, tự-tìm-kiếm vị trí dó? Nếu Manager hiện tại của bạn không đủ tốt để hiểu được mong muốn và khả năng của bạn cho tới thời điểm này – đây chính là lúc để tìm kiếm một cơ hội mới). Trong chương này, tôi nhấn mạnh vào những sự khác biệt và thay đổi lớn khi chuyển từ một vị trí kỹ thuật đơn thuần sang quản lý; cách nâng-cấp những kỹ năng trong chương Hai để phù hợp với vị trí mới; và những kĩ năng Mângement có thể còn hoàn toàn mới lạ.

Chương Bốn: Phát triển bản thân trong lĩnh vực Quản lý. Grow yourself as a Manager. Với bất kỳ công việc nào, bạn cũng sẽ luôn cần học hỏi, rèn luyện không ngừng. Trong chương này – một chương khá ngắn, tôi nhấn mạnh lại và đưa ra một số gợi ý để bạn phát triển bản thân mình mỗi ngày, từng bước bước lên những nấc thang cao hơn trong công việc Management và cuộc sống. Để một ngày nào đó, bạn sẽ có thể tự hào rằng mình là một TheGoodMGR. (Bật mí: ngày đấy, đối với tôi, vẫn chưa đến 🙂 )

Author: Nguyễn Huy Dũng

Everyday I lead 10+ game development teams, care for my family, write on this blog, and happily improve myself.

Bạn nghĩ gì, xin cứ nói?