Understand – Choose – Act

Trước khi tìm đến các mẹo mực hay chiến lược, cần hiểu và rèn luyện cách tư duy, bởi yếu tố nền tảng đó sẽ giúp bạn trở nên hiệu quả hơn nhiều trong mọi-lĩnh-vực.

Học và áp dụng những mẹo mực, gợi ý, lời khuyên, chiến thuật… thì nhanh mà dễ, nhưng hiệu quả mang lại chưa chắc đã nhiều, không tối-ưu. Chưa kể nếu bạn không hiểu sâu về căn nguyên của vấn đề thì sẽ dễ bị áp dụng sai, hoặc gặp nhiều mâu thuẫn, gây hoang mang. Đơn cử như tuần trước bạn vừa đọc một bài phân tích “Bí quyết thành công là phải ‘Say No’ nhiều hơn“, thì đến hôm nay đã lại thấy “Lời khuyên từ giám đốc cấp cao ở Facebook chỉ gồm 2 từ: ‘Say Yes!’“. OMG, người nông dân phải làm gì?

Còn hiểu và phát triển thế giới quan và cách tư duy bên trong cái đầu của mình, là điều rất khó và lâu dài, nhưng lợi ích mang lại thì cực lớn. Bởi chúng là những yếu tố nền tảng, chúng ảnh hưởng đến mọi hành động và suy nghĩ hàng ngày của bạn. Nên một khi bạn nhận thức được tầm quan trọng của chúng, sau đó luôn tìm cách tự đánh giá, tự bồi dưỡng chúng thêm, thì bạn sẽ trở nên hiệu quả hơn nhiều trong tất-cả-mọi-việc bạn làm. Dù đó là việc đi tìm bạn đời, hay việc được thăng tiến ở công ty, hay việc giải cứu hoặc tàn phá thế giới.

Tất nhiên, tôi không đủ khả năng hay có nhu cầu viết hẳn một cuốn sách về phát-triển-bản-thân chung chung. Tôi sẽ tóm tắt những ý mà tôi cho là quan trọng nhất. Nên khi đọc chương này, nếu bạn đã biết, hiểu và đồng ý với tất thảy những điểm đó rồi, thì chỉ cần lướt qua. Còn nếu có nghi ngờ, băn khoăn, bức xúc gì, xin hãy gửi email cho tôi theo địa chỉ contact@huydung.com và tôi sẽ rất vui mừng được cùng bàn luận.

My UCA/HCL framework

Khung tư duy chủ đạo mà tôi sử dụng để tìm hiểu và thay đổi thế giới: UCA/HCL.

Tôi sẽ sắp xếp các ý chính của chương này theo khung tư duy đơn giản mà tôi “vẽ” ra: UCA (Tiếng Anh) hay HCL (Tiếng Việt, vui lòng đừng đọc nó là Hoa Cứt Lợn). Đó là 3 chữ cái đầu của 3 từ: Understand (Hiểu) – Choose (Chọn) – Act (Làm). Tôi dùng 3 từ đó để tạo nên khẩu quyết của mình như thế này:

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Khẩu quyết đơn giản này, một là, như một lời nhắc nhở thường trực của tôi với chính mình về những quan điểm cơ bản.

  • As I am the master of my own life” -> Nhấn mạnh về total-accountibility, hay việc chịu-trách-nhiệm hoàn toàn về cuộc sống của mình. Hiểu rõ rằng không một ai khác ngoài chính bản thân ta cần chịu trách nhiệm cho mọi thất bại, thành công, cảm xúc, của cải của mình. Và nếu muốn cuộc đời tốt đẹp hơn, đừng tìm đâu xa, hãy tìm nó từ chính mình, thay đổi chính mình. Trước tiên.
  • I always seek to Understand” -> Nhận thức được rằng trước mỗi hành động cần cố gắng Hiểu sự việc từ nhiều góc độ khác nhau. Hiểu mình, hiểu người, hiểu chuyện. Nhận thức rằng hiểu sâu rộng về vấn đề là bước đầu tiên và quan trọng nhất để giải quyết vấn đề, là phần-chìm nhưng chiếm đến 80% khối lượng tảng băng. Và sự Hiểu biết ấy không phải tự dưng mà đến. Ta phải chú tâm đi tìm. Ta phải thường xuyên ngẫm lại những gì xảy ra xung quanh, kết quả thực tế từ những lựa chọn của mình, để vun đắp nó.
  • before proactively Choose” -> Nhận thức được rằng ta có khả năng, có quyền, và có nghĩa vụ lựa-chọn một cách chủ-động. Từ khoá “proactively” chính là đặc điểm tôi cho là quan trọng nhất giúp phân biệt giữa những người bê bết và những người hiệu quả: sự chủ-động. Có một sự khác biệt cực lớn giữa việc đơn thuần là ngồi đó, chờ vấn đề xảy ra với mình, rồi tìm-hiểu và Lựa-chọn cách phản ứng; so với việc chủ động tìm-hiểu, rồi Lựa-chọn đưa ra những hành động để đảm bảo rằng mọi thứ sẽ diễn ra theo cách mà mình mong đợi.
  • to Act” -> Lời nhắc nhở rằng dù có hiểu biết và khôn ngoan đến đâu, đọc bao nhiêu sách, chém gió giỏi đến cỡ nào, mà không hành-động, thì cũng chẳng giải quyết được gì.
  • Và cuối cùng, mặc dù không được hiển hiện rõ ràng trong khẩu-quyết của tôi, nhưng đặc điểm tối quan trọng trong framework UCA này là: Nó là một vòng xoáy, chứ không phải một đường thẳng.

 

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Khẩu quyết đơn giản đó, ngoài việc là một lời nhắc nhở, còn là cách để tôi sắp xếp và tiếp cận thông tin, bao trùm từ những chủ đề lớn tới những chuyện-vặt hàng ngày, và trong nhiều trường hợp, ba bước đó không tách biệt rõ ràng, mà như những vòng xoáy trong bức hoạ Starry Night của Van Gogh, càng đào sâu, lại càng thấy thêm những vòng tròn đẹp mê hoặc nhỏ hơn.

Ví dụ như hai năm trước (khi đó tôi vẫn còn chưa chỉ mặt đặt tên cái framework UCA này ra), tôi cần có một buổi training ngắn 1 tiếng đồng hồ về chủ đề “Quản lý thời gian” cho các Programmer Supervisors. Nếu bạn đã từng tìm hiểu thì sẽ biết là số lượng thông tin, phương pháp, mẹo mực về chủ đề này nó nhiều-đến-như-thế-nào, và dường như không tuần nào trôi qua là không có thêm vài mẹo mới. Nếu cứ pick những thứ “hot” và liệt kê ra thôi thì sẽ sớm tẩu hoả nhập ma, và người nghe cũng rất khó theo dõi.

Khi ấy tôi đã phân loại một số khái niệm quan trọng mà tôi muốn đề cập đến như thế này, làm thành 1 slide overview trước khi đi sâu vào từng chủ đề nhỏ:

 

Flow cơ bản là: HIỂU (“Start with You”, “Result-Oriented”) mình nên làm gì, cần làm gì, theo cách nào; CHỌN (“Prioritize”, Choose type of Action) việc để làm dựa trên căn cứ đó; LÀM (“Actions”, “Maintain Effectiveness”) việc đã chọn. Các khái niệm, quan điểm, mẹo mực, thường đều sẽ có thể xếp được vào một trong ba bước này. Và giai đoạn HIỂU chính là quan trọng nhất, là tiền đề, quyết định đến mức độ hiệu quả của tất cả các bước sau. Nếu HIỂU sai về những giá trị của bản thân mình, thì không thể CHỌN đúng. Nếu đã CHỌN sai việc, thì các mẹo mực để làm cho nhanh, cho gọn, cho khéo, cũng chẳng để làm gì.

Với cùng một chủ đề Quản lý thời gian này, trong những buổi về sau, tuỳ vào cách thức truyền tải, thời gian cho phép, đối tượng người nghe, tình hình thực tế của bản thân…, mà tôi sẽ lựa chọn, thêm bớt những chủ đề khác nhau để thay vào các ô xám. Nhưng cái khung cơ bản Understand-Choose-Act sẽ được giữ nguyên. Và mỗi khi học về một quan điểm, thủ thuật mới trong quản lý thời gian, tôi sẽ cân nhắc xem nó chủ yếu giúp ta trong phân đoạn nào, Hiểu, Chọn, hay Làm? Nếu nó chỉ ứng với một giai đoạn thôi, thì nó có gì khác-biệt so với những phương pháp, triết lý hiện tại mình đang áp dụng? Tại sao người ta lại đánh giá cao sự khác biệt ấy? Còn nếu nó là cả một system hoàn chỉnh, ví dụ như GTD (Getting Things Done), thì nếu breakdown nó ra thành 3 mảng như trên, ý tưởng chủ đạo của hệ thống đó cho từng mảng sẽ là gì? Những phần nào của hệ thống đó là hay nhất và thú vị nhất để ta áp dụng?

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Và như vậy, với khẩu quyết đó, tôi tiếp nhận thông tin, tôi chọn cách sống cho mình, và tôi cố gắng phát triển bản thân. Những bài tiếp theo, ta sẽ cùng đào sâu vào những ý chính. Chịu trách nhiệm. Hiểu. Chọn. Và Làm.

Author: Nguyễn Huy Dũng

Everyday I lead 10+ game development teams, care for my family, write on this blog, and happily improve myself.

Bạn nghĩ gì, xin cứ nói?