Làm sao để tiến bộ ở hai mảng khác nhau?

Question

Anh hãy cho em biết, làm sao để duy trì được sự tiến bộ ở 2 bộ môn khác nhau. Ví dụ, mỗi ngày, anh vừa muốn chơi ukulele giỏi, vừa muốn viết văn hay. Hoặc là, ngày nào em cũng trăn trở, em vừa muốn code giỏi, vừa muốn học giỏi tiếng Tàu.

Answer

Chân thành cảm ơn em rất nhiều vì đã là người đầu tiên đặt câu hỏi cho anh trong mục “Hỏi tôi bất kỳ điều gì” này. Và càng tuyệt hơn khi câu hỏi của em rất hay!

Với một số người hên, họ có tình yêu lớn với một điều gì đó, và có thể dành hết thời gian cho nó. Chứ nhiều người khác, họ vướng cái “The Da Vinci curse” và lúc nào cũng có nhiều thứ mà họ muốn theo đuổi. Hoặc với nhiều người còn trẻ và tham vọng, thì họ dễ cảm thấy ngợp vì có quá nhiều thứ để học, muốn học.

Nhưng dù là lĩnh vực gì, nếu muốn tiến bộ bền vững, điều mấu chốt là phải hành-động mỗi ngày, biến nó thành 1 thói quen. Có nhiều “mẹo” để xây dựng thói quen, dài lém, em thích thì reply a sẽ viết riêng một bài. Nhưng cứ nhớ là phải rèn luyện nó mỗi-ngày, thế là được. Action. Daily.

Và anh chưa rõ vì sao em lại “trăn trở”, là vì em chưa biết nên luyện như thế nào, hay vì em thấy không đủ thời gian để học cả hai thứ? Ở đây anh đoán là em gặp vấn đề về thời gian. Vì khả năng học tập của mình là không có giới hạn. Đam mê của mình cũng không có giới hạn. Nhưng có 1 thứ ai cũng bị giới hạn lại mà không thể thay đổi được: Thời gian. Ai cũng chỉ có 24 tiếng mỗi ngày.

Thì thế này, anh nghĩ là em có đi làm full-time. Và a đoán là e chưa có gia đình. Như vậy e sẽ có ít-nhất là 3 tiếng mỗi ngày để rèn luyện bản thân + tìm bạn gái (nếu em có ít hơn 3 tiếng thì em nên kiểm tra lại, chắc chắn có nhiều việc em đang làm có thể optimize hoặc thẳng thừng loại bỏ đi được. Chẳng hạn thay vì xem JAV bản full 2 tiếng, em xem trích đoạn 15 phút thôi. Hay nếu em đang cày game mỗi ngày tiếng rưỡi, rút lại còn nửa tiếng thôi, và em còn có thể dùng nửa tiếng đó như là một phần-thưởng cho bản thân nếu hoàn thành mục tiêu trong ngày.)

Với 3 tiếng đó, em hoàn toàn có thể theo đuổi 2 chủ đề cùng 1 lúc bằng cách xây dựng 2 thói-quen:

  • Muốn giỏi code, code mỗi ngày! Và không phải là code những cái mình đã rành nát ra rồi, mà nên luôn tìm những challenge mới, thử những thứ mình chưa biết, đào sâu hơn những thứ mình đã biết, xây dựng những dự án thực tế. Chỉ cần một-hai tiếng mỗi ngày, và quan trọng là phải đều đặn. Em thích thuật toán thì có thể “chơi” hackerrank. Thích game thì tự lên kế hoạch làm game nhỏ. Thích nghiên cứu thì đọc và viết về code.
  • Muốn giỏi tiếng Tàu, em có thể bắt đầu bằng việc đăng ký đi học tiếng Tàu ở một lớp offline, chọn lớp nào nhiều bạn gái trẻ trẻ, một công đôi việc, vừa có động lực học tập, vừa tìm người yêu (Hint: Ngày xưa anh gặp người yêu anh ở lớp học Ngôn ngữ Kí Hiệu. Là ngôn ngữ dành cho người điếc ý!). Cứ cho là học 3 buổi một tuần cùng với tự học nửa tiếng mỗi ngày đi -> trung bình ra em chỉ mất hơn 1 tiếng mỗi ngày. Sau vài tháng cái căn bản của mình kha khá rồi thì em dành thêm nửa tiếng xem phim Tàu, đọc sách Tàu, viết những bài ngắn ca ngợi Đảng Cộng Sản Việt Nam quang vinh và khẳng định chủ quyền Trường Sa Hoàng Sa bằng tiếng Tàu.

Trong trường hợp em thực sự không đủ thời gian cho cả hai; hoặc như anh, thích nhiều thứ quá, không chỉ Ukulele mà còn Origami rồi viết lách rồi học Tiếng Pháp rồi phát triển sản phẩm riêng, mà công việc full-time + việc gia đình đã gần hết ngày rồi, chỉ còn lại 1-2 tiếng. Thì sao?

Thì em cần xác định rõ mức độ ưu tiên của mình. Hiểu rằng mình chọn làm hay không làm cái gì là do mình chủ động. Hiểu rằng mình bị giới hạn về thời gian. Do vậy:

  • Cái gì mình đã ưu tiên, đã thấy quan trọng, đã dành thời gian ra để làm, thì làm hết mình luôn. Cái hồi anh làm dự án 100-ngày-origami, anh nghiêm tức lắm luôn. Ngoài lúc ngồi gấp, lúc nào anh cũng nghĩ về nó, nghĩ xem ý tưởng của hôm nay và những hôm sau nữa là gì, tìm download sách, đọc về nó, join các cái community về nó, đủ cả.
  • Cái gì mình chưa dành thời gian làm được thì mình xác định rằng đó là đương nhiên, và rằng đó là do mình chủ động chọn như vậy. Vì priority của nó không đủ cao ở thời điểm hiện tại. Mình chọn thế rồi. Và nếu trong tương lai, khi nó trở nên quan trọng hơn, thì ta sẽ cân nhắc lại sau. Chứ giờ thì gạt nó đi, ko trăn trở làm gì cho phí nơron thần kinh.

Cuối cùng, nếu em vẫn không xác định nổi là em nên chọn Code hay chọn Tàu về lâu dài, thì em hãy thử lần lượt từng thứ trong những thử-thách ngắn hạn.

Anh suggest em có một Thử-thách 60 ngày code chẳng hạn, và trong 60 ngày đấy chơi hết mình với nó, không bận tâm đến Tàu nữa. (Có gì đâu mà bận tâm, chỉ 2 tháng sau là ta sẽ chơi cả Tàu) Xong sau đó, em chơi tiếp 60 ngày học tiếng Tàu hết mình luôn.

Cách này có mấy cái hay.

  • Một là vì các thử thách có thời gian rõ ràng, nên em sẽ được motivate hơn, và yên tâm hơn là mình không bỏ rơi thằng Tàu cả đời.
  • Hai là nếu em thực sự quyết tâm thì chỉ trong 60 ngày em đã học được khá nhiều rồi! 2 tháng em fully focus vào Code mà không bận tâm gì đến thằng Tàu, chắc chắn sẽ tốt hơn là 6 tháng em nằm trăn trở (và thường sau khi trăn trở quá thì ta lại quay ra xem 9gag cho thanh thản. Thế là hỏng rồi.)
  • Và ba là em sẽ hiểu rõ mình đam mê và phù hợp với lĩnh vực đó đến đâu. Sau một thời gian tập ukulele hàng ngày thì anh đã biết kha khá về nhạc lý cơ bản, biết đủ để quạt chả những bài phổ thông,up vài clip lên youtube, thậm chí lên sân khấu GL trình diễn một màn thảm hoạ -> đạt được hết những challenge đề ra ban đầu. Anh cũng nhận ra là anh không giỏi cái này được, có tập mấy thì cũng chỉ làm được những trò mechanical thôi, không thể “cảm nhận được, nhìn thấy, sờ mó được” từng nốt nhạc giống Tuấn Minh. Và anh chuyển sang rèn luyện những mảng khác. Nhưng vẫn có thể tự hào là cũng “biết” chơi ukulele, có thể chém gió về nhạc cụ và nhạc lý được, và thỉnh thoảng vẫn có thể lôi đàn ra mần.

Tóm cái váy lại:

  • Đừng trăn trở nữa, chọn ra một (hoặc vài thứ) em thích nhất và thấy quan trọng nhất, rồi hành-động thôi
  • Rèn luyện (những) mảng đó mỗi ngày, biến nó thành thói quen
  • Để tăng động lực, em có thể tạo ra nhiều challenge nhỏ có giới hạn thời gian rõ ràng

Mẹo phụ: Public progress của em cho người khác xem, hoặc dùng những service như Beeminder: Nếu em không tập luyện mỗi ngày, nó thu tiền của em. Ví dụ hồi anh làm origami challenge, ngày nào cũng kiếm được chục like trên FB, thích phết. Còn hồi anh học tiếng Pháp trên duolingo, anh dùng beeminder, nếu không học mấy ngày liền là bị trừ tiền. Đợt Tết Nguyên Đán mải chơi xong anh bị phạt mất 5 đô đó. Đau phết.

Hy vọng phần nào giải đáp được câu hỏi của em. Nếu có chi tiết gì khác mà anh chưa biết đến – mà do vậy trả lời bị “trật” – thì bảo anh nhé.

Chịu trách nhiệm, và chủ động

Những năm cấp Hai – giai đoạn mang tính chất quyết định lên tính cách – vì hoàn cảnh cá nhân mà tôi đã được sống khá tự do, thích làm gì thì làm. Thật may là ngay từ hồi nhỏ, mẹ đã tạo cho tôi thói quen và sở thích đọc sách, nên ngoài việc đi học, phần lớn thời gian là tôi đọc Hoa Học Trò, hoặc sách khoa học thường thức, hoặc đi lang thang cùng Minh Đức ở các hiệu sách, hoặc mua đồ và tự làm mấy “thí nghiệm” Vật Lý như kiểu kính viễn vọng….

Một mùa hè đặc biệt hơn các mùa hè khác, tôi đến chơi nhà chị họ ở Quảng Ninh. Ngoài những lúc ra bãi biển hay leo núi, thì tôi lục tủ sách nhà chị, và bị thu hút bởi một quyển tiêu đề rất thú vị: “Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi”. Dù ngày hè ấy tôi mới chỉ đọc vài chương đầu và lướt những phần sau, nhưng một ý tưởng cơ bản này đã được gieo hạt trong tôi rất sớm từ những năm “teen”: “Muốn thay đổi cuộc đời, đừng dại tìm cách thay đổi người khác, đừng suốt ngày ca thán. Hãy tập trung vào việc thay đổi chính mình.

Sau này thì sách Self-Help nở rộ như nấm sau mưa ở Việt Nam. Đọc qua nhiều cuốn, tôi vẫn thấy “7 habits of highly effective people” là kinh điển nhất. Những nguyên tắc trong đó nằm ở mức độ cơ bản nhất của cách tư duy, và tôi đã từng tự hỏi là tại sao cuốn sách lại được đặt tên là “Thói-Quen”. Vì tôi vẫn từng hình dung “Thói-Quen” chỉ là những Hành-Động mà ta làm lặp đi lặp lại một cách vô thức. Dần dà tôi ngộ ra là, Suy-Nghĩ của chúng, cách ta tư duy, cách ta phản ứng với những thông tin, cũng có những khuôn mẫu lặp đi lặp lại một cách vô thức. Những khuôn mẫu đó ăn sâu và đem lại cảm giác tự-nhiên đến mức khiến ta tưởng chúng là 1 thành phần không thể tách rời và không thể thay đổi của bản thân. “Tính tôi như thế đấy, chịu được thì chịu, chả chịu được thì Ly-Hôn-Đê!”. Nhưng thực ra, chúng đơn giản chỉ là Thói-Quen tư duy, và vì vậy, hoàn toàn có thể thay đổi được. Không dễ, nhưng hoàn toàn có thể. Và sự thay đổi đó cũng là nguồn lực mạnh mẽ nhất ảnh hưởng đến cuộc đời ta.

Ý tưởng ở ngay phần đầu của cuốn sách 7-habits cũng là ý tưởng nền tảng tôi cho là quan trọng nhất, nó vừa tương đồng vừa bổ sung cho “Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi”: “Một người trưởng thành và hiệu quả sẽ hiểu và chấp nhận rằng họ chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với cuộc sống của mình, và vì vậy, họ chọn một lối sống chủ động.”

Vì thói-quen đó nằm ở tầm tư duy cơ bản, nên nó thể hiện ở hầu hết tình huống, từ lớn đến nhỏ. Do vậy tôi thường để ý quan sát và “thử” các nhân viên mới ở những tình huống rất nhỏ. Ví dụ như đôi khi tôi hẹn giờ có những cuộc training với nhân viên mới chỉ qua vài câu chat trên Skype trước vài ngày. Sau đó thì vờ như quên và không nhắc nhở gì khi đã đến giờ họp. Liệu nhân viên đó có chủ-động tìm đến và nhắc nhở tôi về buổi training của-họ hay không? Hoặc đôi khi thay vì đặt-câu-hỏi như bình thường, tôi đưa ra phản hồi về email draft của nhân viên mới bằng cách viết một đoạn mẫu và nói rằng “Something likes below”. Nhân viên đó có tìm cách viết lại email theo ngôn ngữ và phong cách của riêng họ không, hay copy y nguyên đến mức formatting nó cũng khác lồ lộ hẳn ra và những lỗi typos tôi để đó vẫn còn nguyên?

Gần như 100% cho đến giờ, những người “trượt” ở những bài test ngầm, cũng là những người làm việc thiếu hiệu quả và cần phải được “chăm sóc” kĩ nhất. Ngược lại, những người thể hiện cách tư duy chủ độngcó trách nhiệm ngay từ những việc nhỏ, cũng chính là những người đáng tin cậy và làm được việc lớn. Ai cũng có thể than phiền về môi trường làm việc, nhưng họ sẽ là người thực sự xắn tay áo lên làm điều gì đó để tạo nên thay đổi. Ai cũng có những lúc bị mất động lực và chán nản với công việc, nhưng họ sẽ là những người biết cách tự tạo động lực cho bản thân để vượt qua những thời điểm đó. Dự án nào cũng sẽ có những khó khăn, khủng hoảng, nhưng những dự án của họ, như-một-phép-màu, luôn sẽ gặp ít khủng hoảng hơn – nhờ vào sự chuẩn bị kĩ càng, khả năng ứng phó và giảm thiểu thiệt hại, vân vân. Nên khi tổ chức cần chọn một nhân viên để đề bạt lên vị trí quản lý cao hơn và trao cho nhiều trọng trách hơn, hẳn nhiên những người có tư duy chủ động và trách nhiệm đó sẽ là những người được chọn. Điều này đúng đối với mọi cấp bậc và mọi lĩnh vực, tôi tin vậy.

Sự khác biệt giữa hai nhóm nhân viên trên, chỉ là 2 từ khoá Trách-nhiệm và Chủ-động.

Chúng ta chịu trách nhiệm hoàn toàn với cuộc sống (và hẹp hơn, là công việc) của chính mình.

Quan điểm này giống như một viên thuốc đắng, và mới đầu thì thật khó nuốt. Thật vô lý, rõ-ràng là có những điều hoàn toàn nằm ngoài sự kiểm soát của bản thân cơ mà! Ta đâu có chọn lựa được hoàn cảnh gia đình của mình lúc sinh ra? Những thứ vĩ mô như thể chế xã hội, mình ta đâu có tác động gì nhiều được. Tự dưng cái xe bị xịt lốp, có phải là tôi chủ động lao vào cái đinh trên đường đâu, sao lại bắt tôi “chịu trách nhiệm”???

Đúng là có những chuyện không lường trước được, và có những chuyện nằm ngoài tầm kiểm soát của ta. Mấu chốt của câu nói “chịu trách nhiệm hoàn toàn” ở chỗ: ta hoàn toàn kiểm soát và chủ động lựa chọn được thái độ và phản ứng của mình đối với tất cả mọi chuyện diễn ra quanh ta. Mà điều đó mới là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.

Đúng, ta không lựa chọn được bố mẹ hay hoàn cảnh gia đình ta sinh ra. Nhưng suốt ngày mặc cảm do nghèo hèn, buông xuôi chấp nhận, hay quyết tâm phấn đấu để có một tương lai tốt hơn cho chính mình, đó là lựa chọn của-bạn. Suốt ngày ăn chơi sa đoạ do thừa tiền, hay tận dụng hoàn cảnh tốt của mình để học và làm nhanh hơn, quyết liệt hơn, đó cũng là lựa chọn của bạn.

Đúng, mình ta không thay đổi được thể chế của xã hội, nhất là ở những nước như kiểu Việt Nam, Trung Quốc. Nhưng ta dành ra thật nhiều thời gian chỉ đề trà chanh chém gió chê bai xã hội, hay là tìm cách thích nghi và tập trung vào lĩnh vực chuyên môn của mình; ta tích cực hoạt động xã hội và chính trị nhằm góp phần tạo nên những thay đổi tích cực cho quê nhà, hay là ta tìm cách cày-tiền để “mua” thẻ xanh ở Mỹ hòng thoát ly; tất cả đều hoàn toàn là những lựa chọn mà ta tự chủ được.

Đúng, cái xe bị xịt lốp bất thình lình là điều không lường được. Nhưng ta bực tức, cáu kỉnh, cằn nhằn, dẫn đến mọi việc sau đó đều hỏng bét theo, hay là ta bình thản chấp nhận, sắp xếp lại lịch trình cho hợp lý, gửi tin nhắn kể chuyện cho vợ một cách hài hước, nhân tiện lúc đang vá xe thì tạt vào hàng tạp hoá mua vài thứ cần thiết – đấy mới là những lựa chọn then chốt quyết định đến “tương lai” của ta sau cái “tai vạ khủng khiếp” ấy.

Tóm lại, ta có quyền và nghĩa vụ Lựa-Chọn.

Tại sao ta nên chọn cách tư duy đó?

Viên thuốc “chịu trách nhiệm hoàn toàn” này đắng thật, và gần đây có một số bài báo phản đối nó mạnh mẽ, vì một là: Việc đẩy trách nhiệm lên đầu cá nhân như vậy là bất công và sẽ khiến những người ở tầng lớp khó khăn của xã hội không nhận được sự giúp đỡ cần thiết, những người có hoàn cảnh thuận lợi sẽ trở nên ích kỉ tự mãn vì nghĩ rằng tất cả thành công là do mình tự tạo ra. Hai là: Những người đã rất cố gắng nhưng không đạt được những gì mình mong muốn vì những hoàn cảnh khách quan, nếu mãi tự đổ trách nhiệm lên đầu chính mình, sẽ dễ bị trầm cảm, nhụt chí, cảm thấy mình chính là kẻ có lỗi.

Cả hai luận điểm trên đều có cái lý của nó nhưng tôi không đồng ý hoàn toàn, và từ góc độ cá nhân, tôi vẫn chọn uống viên thuốc này, vì việc quán triệt tư tưởng chịu trách nhiệm hoàn toàn giúp tôi duy trì được 3 thói quen tư duy quan trọng:

  • Điều phối năng lượng và tâm sức vào đúng chỗ. Ta nhận thức rõ ràng được 3 mảng: những gì ta kiểm-soát được (control), những gì ta có thể gây-ảnh-hưởng đến được (influence), và những gì ta quan tâm đến nhưng tự ta chưa thể thay đổi được (concern). Vì ta chịu trách nhiệm hoàn toàn với chất lượng cuộc sống của mình, nên ta cần chủ động lựa chọn một cách khôn ngoan: Tập trung năng lượng và thời gian vào mảng Control, thông qua đó ngày càng mở rộng mảng Influence, và đơn giản là bình-thản chấp-nhận mảng Concern, chủ động lựa-chọn những cách phản ứng phù hợp để giảm thiểu những ảnh hưởng của nó đến ta.
  • Kích thích sự-chủ-động, kích thích hành-động, chứ không phải chỉ là than phiền suông. Chừng nào ta vẫn tin rằng cuộc đời này có số hết cả rồi, cuộc đời nay ta không control được, thì động lực để vươn lên cũng chẳng nhiều. Nhưng một khi đã tin và chấp nhận rằng ta chịu trách nhiệm hoàn toàn, thì nếu có điều gì chưa ưng ý, chính ta chứ không ai khác sẽ phải hành-động để thay đổi.
  • Chẳng những nó không làm tôi trầm cảm, mà nó giúp tôi cảm thấy hạnh phúc và thanh thản. Có thể điều này mang tính cá nhân rất cao. Nhưng tôi thấy thoải mái và hạnh phúc với việc tự mình làm chủ bản thân. Tôi thích làm một con người chủ động lao ra bên ngoài và quyết định và hành động theo lựa chọn của chính mình, chứ không phải chỉ là một con robot ngồi im đó và phản-ứng-lại với những gì xảy ra xung quanh.
    Và mỗi lựa chọn đều luôn luôn kéo theo những hệ-quả. Việc chủ động cân nhắc những khả năng có thể ngay từ đầu, khiến tôi lường trước được khá nhiều những điều không hay có thể xảy ra, và đến khi nó xảy ra thật, tôi chẳng có gì để lấy làm bực tức hay buồn phiền nữa – vì tôi hiểu rằng nó là hệ quả tất yếu và mình đã gián tiếp tự mời gọi nó đến với mình.

Vậy làm thế nào để rèn luyện tư duy Chịu-trách-nhiệm-hoàn-toàn và Chủ-động?

Nếu bạn vẫn còn băn khoăn, cảm thấy mơ hồ, chưa tin tưởng, thậm chí phản đối quan điểm trên, hãy gửi ý kiến của bạn tới contact@huydung.com và ta sẽ cùng thảo luận thêm. Còn nếu bạn đồng ý với những gì tôi đã trình bày – hoặc thậm chí còn tự có nhiều lí do hơn để lựa-chọn cách suy nghĩ này, thì đó đã là bước đầu tiên rất thuận lợi rồi đó!

Bước tiếp theo, bạn có thể rèn luyện cách tư duy này bằng việc trong ít nhất là 1 tháng tới, dành ra một khoảng thời gian ngắn mỗi ngày để nhìn lại những gì đã xảy ra trong ngày. Sau đó suy ngẫm hoặc tốt hơn nữa là viết vào Nhật ký:

  • Nghĩ về một sự kiện gì bất ngờ xảy ra mà thoạt đầu bạn cảm thấy mình không thể kiểm soát hoặc lường trước được trong ngày hôm nay. Sau đó tự đặt câu hỏi và truy vấn kĩ hơn: Ngoài cách mình đã phản ứng, có còn con đường nào khác nũa không? Hết thật chưa, còn con đường nào nữa không? Cách mình đã chọn có thực sự là hiệu quả nhất chưa? Tại sao? Điều gì đã khiến mình không chọn được cách làm tốt nhất trong trường hợp đó? Lần sau ta cần tự lưu ý thêm điều gì?
  • Nghĩ về một chuyện tốt đã xảy ra, một thành công gì đó mà bạn đã đạt được. Thành công đó có được có phải là do ngẫu nhiên, hay là do sự cố gắng của bản thân bạn? Bạn đã làm những gì để đạt được thành công đó? Bạn còn có thể làm tốt hơn nữa không?
  • Nghĩ về một điều gì đó làm bạn khó chịu. Nó thuộc phạm vi nào, Control, Influence, hay đơn thuần là Concern? Thực thế không? Nếu nó thuộc phạm vi Control hoặc Influence, hành động cụ thể mà bạn có thể làm để thay đổi nó là gì? Bạn có muốn làm điều đó không? Tại sao bạn lại lựa chọn làm hoặc không làm? Nếu nó thuộc phạm vi Concern, và bạn không có khả năng thay đổi nó, tại sao nó lại khiến bạn khó chịu? Có những khả năng gì bạn có thể lựa chọn để giảm bớt mức độ ảnh hưởng của nó tới mình?
  • Nghĩ về một tình huống xảy ra ở xung quanh bạn. Hoặc thậm chí một mẩu tin trên báo chí hay Facebook. Tự tưởng tượng mình nằm ở trong tình huống của nhân vật và cố gắng nhìn nhận sự việc từ góc độ của nhân vật đó. Bạn đã có những lựa chọn gì, và điều gì đã khiến câu chuyện xảy ra theo hướng đó?

Đừng nghĩ về những “bài tập” trên một cách quá nghiêm trọng hay nặng nề. Bạn có thể tập chúng đối với những việc rất nhỏ trước. Ví dụ như bạn viết email và nhận được một phản hổi không như mong muốn. Tại sao vậy? Người kia cố tình chọc tức bạn hay người kia bị thiếu máu não ư? Explore theo hướng đó là vô nghĩa. Hãy nhìn lại cách mình sắp xếp thông tin, cách mình thể hiện thái độ, thậm chí đến cả cách mình lựa chọn thời điểm để gửi cái email đó. Tất cả đã được tối ưu hoá cho mục đích mà mình muốn đạt được chưa? Mình đã để ý đến những ngữ cảnh cụ thể của người nhận hay chưa? Nếu tất cả đã hoàn hảo rồi, tại sao người kia lại vẫn không trả lời theo ý mình muốn – liệu ý muốn đó là thực sự không hợp lý, liệu có thông tin gì đó khác mà mình chưa biết đến và cần hỏi thêm?

Dần dà, bạn có thể tiến đến việc làm những “bài tập” trên một cách gần như tự động, với hầu hết những chuyện lớn xảy ra trong ngày. Tiếp đó là tập explore những lựa chọn một cách kĩ càng trước khi hành động. Và nó trở thành một thói quen. Với tôi nó đã trở thành thói quen, tôi lang thang trong tâm trí mình và khám phá các khả năng, tưởng tượng ra đủ mọi tình huống. Đó là một cảm giác khá thú vị.

Không có ai là hoàn hảo cả. Dù có cố gắng thế nào, sẽ vẫn luôn có những tình huống mà mọi chuyện không diễn ra theo ý tôi, những tình huống tôi mắc sai lầm, nhưng tôi thường thanh thản là mình đã chủ động và đưa ra lựa chọn của chính mình rồi, giờ chỉ cần rút ra bài học và xắn tay lên sửa chữa nó thôi. Action. Và tôi sẽ luôn luôn học thêm được những điều mới mỗi ngày.

Và đôi khi, non-action cũng là một lựa chọn 🙂

Understand – Choose – Act

Trước khi tìm đến các mẹo mực hay chiến lược, cần hiểu và rèn luyện cách tư duy, bởi yếu tố nền tảng đó sẽ giúp bạn trở nên hiệu quả hơn nhiều trong mọi-lĩnh-vực.

Học và áp dụng những mẹo mực, gợi ý, lời khuyên, chiến thuật… thì nhanh mà dễ, nhưng hiệu quả mang lại chưa chắc đã nhiều, không tối-ưu. Chưa kể nếu bạn không hiểu sâu về căn nguyên của vấn đề thì sẽ dễ bị áp dụng sai, hoặc gặp nhiều mâu thuẫn, gây hoang mang. Đơn cử như tuần trước bạn vừa đọc một bài phân tích “Bí quyết thành công là phải ‘Say No’ nhiều hơn“, thì đến hôm nay đã lại thấy “Lời khuyên từ giám đốc cấp cao ở Facebook chỉ gồm 2 từ: ‘Say Yes!’“. OMG, người nông dân phải làm gì?

Còn hiểu và phát triển thế giới quan và cách tư duy bên trong cái đầu của mình, là điều rất khó và lâu dài, nhưng lợi ích mang lại thì cực lớn. Bởi chúng là những yếu tố nền tảng, chúng ảnh hưởng đến mọi hành động và suy nghĩ hàng ngày của bạn. Nên một khi bạn nhận thức được tầm quan trọng của chúng, sau đó luôn tìm cách tự đánh giá, tự bồi dưỡng chúng thêm, thì bạn sẽ trở nên hiệu quả hơn nhiều trong tất-cả-mọi-việc bạn làm. Dù đó là việc đi tìm bạn đời, hay việc được thăng tiến ở công ty, hay việc giải cứu hoặc tàn phá thế giới.

Tất nhiên, tôi không đủ khả năng hay có nhu cầu viết hẳn một cuốn sách về phát-triển-bản-thân chung chung. Tôi sẽ tóm tắt những ý mà tôi cho là quan trọng nhất. Nên khi đọc chương này, nếu bạn đã biết, hiểu và đồng ý với tất thảy những điểm đó rồi, thì chỉ cần lướt qua. Còn nếu có nghi ngờ, băn khoăn, bức xúc gì, xin hãy gửi email cho tôi theo địa chỉ contact@huydung.com và tôi sẽ rất vui mừng được cùng bàn luận.

My UCA/HCL framework

Khung tư duy chủ đạo mà tôi sử dụng để tìm hiểu và thay đổi thế giới: UCA/HCL.

Tôi sẽ sắp xếp các ý chính của chương này theo khung tư duy đơn giản mà tôi “vẽ” ra: UCA (Tiếng Anh) hay HCL (Tiếng Việt, vui lòng đừng đọc nó là Hoa Cứt Lợn). Đó là 3 chữ cái đầu của 3 từ: Understand (Hiểu) – Choose (Chọn) – Act (Làm). Tôi dùng 3 từ đó để tạo nên khẩu quyết của mình như thế này:

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Khẩu quyết đơn giản này, một là, như một lời nhắc nhở thường trực của tôi với chính mình về những quan điểm cơ bản.

  • As I am the master of my own life” -> Nhấn mạnh về total-accountibility, hay việc chịu-trách-nhiệm hoàn toàn về cuộc sống của mình. Hiểu rõ rằng không một ai khác ngoài chính bản thân ta cần chịu trách nhiệm cho mọi thất bại, thành công, cảm xúc, của cải của mình. Và nếu muốn cuộc đời tốt đẹp hơn, đừng tìm đâu xa, hãy tìm nó từ chính mình, thay đổi chính mình. Trước tiên.
  • I always seek to Understand” -> Nhận thức được rằng trước mỗi hành động cần cố gắng Hiểu sự việc từ nhiều góc độ khác nhau. Hiểu mình, hiểu người, hiểu chuyện. Nhận thức rằng hiểu sâu rộng về vấn đề là bước đầu tiên và quan trọng nhất để giải quyết vấn đề, là phần-chìm nhưng chiếm đến 80% khối lượng tảng băng. Và sự Hiểu biết ấy không phải tự dưng mà đến. Ta phải chú tâm đi tìm. Ta phải thường xuyên ngẫm lại những gì xảy ra xung quanh, kết quả thực tế từ những lựa chọn của mình, để vun đắp nó.
  • before proactively Choose” -> Nhận thức được rằng ta có khả năng, có quyền, và có nghĩa vụ lựa-chọn một cách chủ-động. Từ khoá “proactively” chính là đặc điểm tôi cho là quan trọng nhất giúp phân biệt giữa những người bê bết và những người hiệu quả: sự chủ-động. Có một sự khác biệt cực lớn giữa việc đơn thuần là ngồi đó, chờ vấn đề xảy ra với mình, rồi tìm-hiểu và Lựa-chọn cách phản ứng; so với việc chủ động tìm-hiểu, rồi Lựa-chọn đưa ra những hành động để đảm bảo rằng mọi thứ sẽ diễn ra theo cách mà mình mong đợi.
  • to Act” -> Lời nhắc nhở rằng dù có hiểu biết và khôn ngoan đến đâu, đọc bao nhiêu sách, chém gió giỏi đến cỡ nào, mà không hành-động, thì cũng chẳng giải quyết được gì.
  • Và cuối cùng, mặc dù không được hiển hiện rõ ràng trong khẩu-quyết của tôi, nhưng đặc điểm tối quan trọng trong framework UCA này là: Nó là một vòng xoáy, chứ không phải một đường thẳng.

 

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Khẩu quyết đơn giản đó, ngoài việc là một lời nhắc nhở, còn là cách để tôi sắp xếp và tiếp cận thông tin, bao trùm từ những chủ đề lớn tới những chuyện-vặt hàng ngày, và trong nhiều trường hợp, ba bước đó không tách biệt rõ ràng, mà như những vòng xoáy trong bức hoạ Starry Night của Van Gogh, càng đào sâu, lại càng thấy thêm những vòng tròn đẹp mê hoặc nhỏ hơn.

Ví dụ như hai năm trước (khi đó tôi vẫn còn chưa chỉ mặt đặt tên cái framework UCA này ra), tôi cần có một buổi training ngắn 1 tiếng đồng hồ về chủ đề “Quản lý thời gian” cho các Programmer Supervisors. Nếu bạn đã từng tìm hiểu thì sẽ biết là số lượng thông tin, phương pháp, mẹo mực về chủ đề này nó nhiều-đến-như-thế-nào, và dường như không tuần nào trôi qua là không có thêm vài mẹo mới. Nếu cứ pick những thứ “hot” và liệt kê ra thôi thì sẽ sớm tẩu hoả nhập ma, và người nghe cũng rất khó theo dõi.

Khi ấy tôi đã phân loại một số khái niệm quan trọng mà tôi muốn đề cập đến như thế này, làm thành 1 slide overview trước khi đi sâu vào từng chủ đề nhỏ:

 

Flow cơ bản là: HIỂU (“Start with You”, “Result-Oriented”) mình nên làm gì, cần làm gì, theo cách nào; CHỌN (“Prioritize”, Choose type of Action) việc để làm dựa trên căn cứ đó; LÀM (“Actions”, “Maintain Effectiveness”) việc đã chọn. Các khái niệm, quan điểm, mẹo mực, thường đều sẽ có thể xếp được vào một trong ba bước này. Và giai đoạn HIỂU chính là quan trọng nhất, là tiền đề, quyết định đến mức độ hiệu quả của tất cả các bước sau. Nếu HIỂU sai về những giá trị của bản thân mình, thì không thể CHỌN đúng. Nếu đã CHỌN sai việc, thì các mẹo mực để làm cho nhanh, cho gọn, cho khéo, cũng chẳng để làm gì.

Với cùng một chủ đề Quản lý thời gian này, trong những buổi về sau, tuỳ vào cách thức truyền tải, thời gian cho phép, đối tượng người nghe, tình hình thực tế của bản thân…, mà tôi sẽ lựa chọn, thêm bớt những chủ đề khác nhau để thay vào các ô xám. Nhưng cái khung cơ bản Understand-Choose-Act sẽ được giữ nguyên. Và mỗi khi học về một quan điểm, thủ thuật mới trong quản lý thời gian, tôi sẽ cân nhắc xem nó chủ yếu giúp ta trong phân đoạn nào, Hiểu, Chọn, hay Làm? Nếu nó chỉ ứng với một giai đoạn thôi, thì nó có gì khác-biệt so với những phương pháp, triết lý hiện tại mình đang áp dụng? Tại sao người ta lại đánh giá cao sự khác biệt ấy? Còn nếu nó là cả một system hoàn chỉnh, ví dụ như GTD (Getting Things Done), thì nếu breakdown nó ra thành 3 mảng như trên, ý tưởng chủ đạo của hệ thống đó cho từng mảng sẽ là gì? Những phần nào của hệ thống đó là hay nhất và thú vị nhất để ta áp dụng?

“As I am the master of my own life, I always seek to Understand before proactively Choose to Act.”

Và như vậy, với khẩu quyết đó, tôi tiếp nhận thông tin, tôi chọn cách sống cho mình, và tôi cố gắng phát triển bản thân. Những bài tiếp theo, ta sẽ cùng đào sâu vào những ý chính. Chịu trách nhiệm. Hiểu. Chọn. Và Làm.

Từ Lập trình viên tới Nhà quản lý

Bạn có MUỐN hay không?

Giữa hai câu hỏi “Liệu tôi có đủ khả năng trở thành Manager không?” và “Liệu tôi có thực sự muốn theo đuổi con đường Management không?”, tôi nghĩ rằng câu số hai quan trọng hơn. Bởi dù TheGoodMGR cần có rất nhiều kiến thức và kĩ năng ở cả hai mảng Management và Leadership, thì trên nguyên tắc, mọi kĩ năng đều có thể rèn luyện được. Vấn đề là bạn có đủ đam mê, đủ nghiêm túc để theo đuổi nó hay không thôi.

Nói về kĩ năng, một lo lắng phổ biến của khá nhiều PRG có xu hướng sống nội tâm, không quảng giao, kém small-talk là: làm sao mình có thể làm tốt được việc Quản lý người khác với cái tính cách này cơ chứ? Thì chỉ cần để ý sẽ thấy ngay: các MGR không nhất thiết phải là người hoạt ngôn, hướng ngoại, “xu nịnh”, “uốn éo”, thực tế có rất nhiều nhà Quản lý xuất sắc là những người hướng nội và đã từng là những PRG hàng đầu. Ở tầm thế giới thì có Bill Gates, Mark Zuckerberg. Ở tầm quyển sách này thì chính tác giả cũng có xuất phát điểm là một PRG hướng nội. Thậm chí theo tôi, những PRG có khá nhiều lợi thế để thành công một cách bền vững trong công việc quản lý, đặc biệt là trong các lĩnh vực liên quan đến công nghệ và sản xuất. Công việc lập trình đã rèn luyện cho họ khá nhiều về việc lập kế hoạch, làm việc nhóm, truyền đạt ý tưởng, quản lý rủi ro, tầm nhìn xa… – đều là những kĩ năng thiết yếu đối với một Manager. Và nhiều kĩ năng quan trọng để làm việc với người khác một cách hiệu quả và sâu sắc như Quan sát, Lắng nghe, Động viên, Đặt câu hỏi…. lại cũng chính là những kĩ năng mà người hướng nội còn có phần vượt trội hơn.

Tóm lại, tính cách và kĩ năng ban đầu không quá quan trọng về lâu dài. Việc trở thành Manager hay không đơn thuần là lựa chọn của bạn.
Vậy làm thế nào để chọn cho đúng? Lời khuyên của tôi: Hãy quyết định dựa trên sự phù hợp của lĩnh vực Quản lý với những giá trị cốt lõi của con người bạn, và việc liệu bạn có hạnh phúc với lựa chọn đó hay không – Chứ đừng dựa trên áp lực bên ngoài, lời khuyên của người khác, hay danh vọng, tiền bạc. Vì tôi cho rằng, dù bạn có nỗ lực và “thành công” đến mấy trong công việc, mà sâu thẳm trong lòng vẫn cảm thấy không vui, không thỏa mãn, vẫn ước ao được làm điều gì đó khác – thì thật tệ. Càng tệ hơn nữa nếu bạn cảm thấy những việc đang làm là ko có ý nghĩa, không đạo đức, không giúp ích gì cho sự phát triển của bản thân và xã hội. Thật không đáng để chấp nhận những điều đó – YOLO.

Lý thuyết là vậy, dưới đây là vài câu hỏi giúp bạn cân nhắc có nên đi theo con đường MGR hay không. Với từng câu, hãy tự đánh giá xem nó có mô tả đúng con người bạn hay không:

  • Sự hài lòng của bạn đến từ việc nhìn thấy những vấn đề trong công việc được giải quyết ổn thỏa, hơn là việc tự tay giải quyết vấn đề từng bước một.
  • Bạn thực lòng vui mừng khi thấy người khác thành công – ngay cả khi bạn góp phần trong thành công đó nhưng không được ghi nhận xứng đáng.
  • Bạn muốn giúp đỡ người khác phát triển bản thân họ.
  • Bạn luôn muốn phát triển bản thân mình hơn nữa.
  • Bạn muốn tạo ra những ảnh hưởng tốt tới cuộc sống của nhiều người khác, chứ không phải chỉ của riêng mình. Bạn muốn tạo ra những dấu ấn, những thay đổi lớn mà một mình mình không thể làm nổi.
  • Bạn có khả năng và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
  • Bạn cảm thấy thoải mái – và thậm chí thích thú – với việc ra quyết định. Những quyết định khó khăn và phức tạp không làm bạn chùn bước mà ngược lại chúng kích thích bạn.
  • Bạn đang làm tốt công việc chuyên môn của mình, tỉ như Lập trình, nhưng với bạn đó cũng chỉ là một công việc. Bạn thích thú với nó những không hẳn là đam mê. Bạn cảm thấy mình hoàn toàn có thể cắt bớt hoặc cắt hẳn khoảng thời gian dành cho nó để theo đuổi một lĩnh vực mới mà không quá vương vấn.

Nếu – và chỉ-nếu – bạn trả lời “Yes!” cho phần lớn trong số những câu hỏi kể trên, thì bạn có thể cân nhắc trở thành một Manager.

(Bạn có thể đã để ý thấy: không hề có câu hỏi nào liên quan đến Tiền bạc hay Chức danh. Đúng là các Manager có nhiều quyền lợi và lương thưởng hơn, nhưng bổng lộc ngoại thân không giúp tạo động lực và giữ bạn hạnh phúc được mãi, và xin nhấn mạnh lại rằng nó không nên là yếu tố chính quyết định việc chuyển hẳn từ một mảng Kỹ thuật chuyên môn sang Quản lý. Tôi tin rằng “làm việc phù hợp với phẩm chất của mình, việc mình yêu thích và tin tưởng” thì tốt hơn rất rất nhiều so với “làm việc gì đó mình ghét nhưng được cái ra tiền”.)

OK, Tôi đang là một Lập trình viên và về lâu dài tôi muốn hướng tới lĩnh vực Quản lý. Tôi nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng việc mua và đọc hết quyển sách này, tất nhiên 😛

Sau chương đầu mang tính chất tổng quan và chung chung này, những chương sau tôi sẽ chia sẻ những kinh nghiệm và quan sát từ thực tế của tôi, theo 4 bước lớn:

Chương Một: Phát triển bản thân. Be an effective person. Bước này cực kỳ quan trọng, cũng cực kỳ khó, và lâu dài. Trước khi trở thành một Manager, trước khi trở thành một Programmer, trước tiên ai cũng phải làm Người. Trước khi trở thành một Manager-tốt, trước khi trở thành một Programmer-tốt, trước tiên ai cũng phải làm Người-tốt. Có vô số cách làm người, vô số định nghĩa về việc thế nào là thành công, hạnh phúc, đắc đạo; nên tôi không thể đưa cho bạn những lời khuyên để làm một người-tốt chung chung được. Những chia sẻ của tôi hướng đến việc xây dựng nền tảng tư duy, thái độ, và thói quen để có thể làm một Manager tốt, đạt được thành công nhất định trong công việc, và đồng thời giữ được sự cân bằng và hài lòng với cuộc sống. (Chúng sẽ không giúp bạn trở thành Doanh nhân khởi nghiệp hay Thiền sư, chả hạn thế.)

Và thực ra đây là chuyện cả-đời. Bạn không thể kỳ vọng mình sẽ biến hình thành một con người sáng chói hoàn toàn mới chỉ sau khi đọc một vài quyển sách. Nên cái gọi là “Bước Một” này thực ra chỉ là sự khởi đầu, lời nhắc nhở. Tôi khuyên bạn đọc về nó, cố gắng hiểu nó, trong 1-2 tuần. Sau đó chuyển luôn sang các chương sau và thực hành nó hàng ngày.

Chương Hai: Trở thành một Programmer xuất sắc. Be an awesome Programmer. Ở phần này, một là tôi nhấn mạnh đến những kỹ năng của nghề Lập trình mà nếu bạn thực sự để tâm đến và rèn luyện nghiêm túc, thì không những hiệu quả công việc của bạn sẽ tốt hơn thấy rõ, mà cũng sẽ là bước đệm để phát triển bản thân như một Manager sau này. Hai là, tôi sẽ đề cập đến những kĩ năng Leadership nằm ngoài lĩnh vực lập trình nhưng hoàn toàn có thể rèn luyện và thực hành được ngay trong vai trò một PRG bình thường. Nếu làm tốt cả hai mảng trên cùng lúc dựa trên mindset nói đến ở chương 1, bạn sẽ trở thành kiểu awesome programmer mà mọi người ắt phải chú ý đến để đề bạt thành Manager.

Chương Ba: Trở thành một Manager. Making the switch: Becoming a Manager. Đây là thời điểm bước ngoặt. Nếu bạn thực sự quyết tâm và thể hiện tốt vai trò một awesome PRG như chương 2, thì sau 1 hoặc cùng lắm là vài năm, bạn rất có thể đã được ngắm đến cho vị trí Line Manager đầu tiên của mình (và kể cả nếu không phải vậy, tại sao không tự-đề-xuất, tự-tìm-kiếm vị trí dó? Nếu Manager hiện tại của bạn không đủ tốt để hiểu được mong muốn và khả năng của bạn cho tới thời điểm này – đây chính là lúc để tìm kiếm một cơ hội mới). Trong chương này, tôi nhấn mạnh vào những sự khác biệt và thay đổi lớn khi chuyển từ một vị trí kỹ thuật đơn thuần sang quản lý; cách nâng-cấp những kỹ năng trong chương Hai để phù hợp với vị trí mới; và những kĩ năng Mângement có thể còn hoàn toàn mới lạ.

Chương Bốn: Phát triển bản thân trong lĩnh vực Quản lý. Grow yourself as a Manager. Với bất kỳ công việc nào, bạn cũng sẽ luôn cần học hỏi, rèn luyện không ngừng. Trong chương này – một chương khá ngắn, tôi nhấn mạnh lại và đưa ra một số gợi ý để bạn phát triển bản thân mình mỗi ngày, từng bước bước lên những nấc thang cao hơn trong công việc Management và cuộc sống. Để một ngày nào đó, bạn sẽ có thể tự hào rằng mình là một TheGoodMGR. (Bật mí: ngày đấy, đối với tôi, vẫn chưa đến 🙂 )

Kỹ năng quản lý vs. Kỹ năng lãnh đạo

Để hoàn thành được trọng trách trong cả Work, People, và Growth, TheGoodMGR cần đến rất nhiều kỹ năng, kéo theo đó là nhiều cách phân loại. Trong đó có một cách vừa phổ biến vừa khá khớp với định nghĩa về TheGoodMGR của tôi: nhóm Kỹ năng Quản lý (Management Skills) – ví dụ như Plan (Lập kế hoạch), Organize (Tổ chức), Control (Kiểm soát); và nhóm Kỹ năng Lãnh đạo (Leadership Skills) – ví dụ như Inspire (Truyền cảm hứng), Train/Mentor/Coach (Đào tạo), Build up teams (Xây dựng đội ngũ).

Nếu đơn thuần dựa vào “xu hướng” (trend) trên mạng Internet hay trong các khoá học về quản trị, chúng ta dễ dàng có cảm giác rằng Leadership là “tốt” và Management là “xấu”, trở thành Leader là điều đáng ngưỡng mộ, còn trở thành “Boss” là tồi tệ. Hoặc chí ít, nhiều người dễ nghĩ rằng 2 nhóm kỹ năng đó là đối nghịch nhau. Với các hình ảnh kiểu như thế này:


Tại sao những hình ảnh trên lại dễ dàng nhận được sự đồng cảm của nhiều người?

Leader không nhất thiết phải là người có chức có quyền. Ngay trong từng nhóm làm việc nhỏ, thường sẽ xuất hiện những người có tư cách và kĩ năng nổi trội, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởng đến các thành viên khác và khiến cho tiếng nói của mình được lắng nghe – qua đó trở thành một Leader. Còn các Manager thì có chức vụ và quyền hạn rõ ràng, có cấp bậc, lương thưởng tương xứng với trách nhiệm mà họ được giao phó, có quyền ra quyết định, quyền phủ quyết. Vì vậy nhắc đến Leader, người ta nghĩ về một người dùng đến sự thấu hiểu và tình cảm để thuyết phục người khác, còn nhắc đến Manager nhiều người lại nghĩ đến quyền lực và sự áp đặt.

Phải chăng vì chúng ta vẫn luôn rất ghét việc phải làm theo lời người khác, nên chúng ta có ác cảm với Manager, và dẫn đến những so sánh vừa rồi?

Vấn đề là những người được gọi là “Boss” trong các so sánh vừa rồi, thực chất là những TheBadMGR. Họ có thể giúp công việc được hoàn thành và nhân viên phải-nghe-lời, đạt được những mục tiêu ngắn hạn, nhưng chắc chắn sẽ không thể giúp nhân viên cảm thấy hạnh phúc, có động lực, phát triển, và gắn bó lâu dài. Và những người Leader được coi là “ưu việt”, nếu không xác định đúng mức độ ưu tiên tùy theo từng tình huống, nếu ngại ngùng không thực hiện các kĩ thuật management như chỉ đạo, quyết định, kiểm soát… khi cần thiết, mà chỉ luôn động viên, cổ vũ tinh thần suông, xác suất làm hỏng việc là khá cao!

Trên thực tế, một Leader tốt và một Manager tốt hoàn toàn không phải là 2 khái niệm đối nghịch. Chúng bổ sung cho nhau, và để một tổ chức hoạt động tốt, nó cần những con người có đủ cả 2 phẩm chất trên. Một tình huống hay gặp là sự pha trộn giữa những cá nhân nổi trội về leadership và những cá nhân nổi trội về management, để tạo nên một nhóm nhà quản trị làm việc hiệu quả. Còn trường hợp “hoàn hảo” nhất? Chính là một TheGoodMGR sở hữu cả-hai nhóm kĩ năng trên.

Theo định nghĩa của tôi, TheGoodMGR bắt buộc phải là một Good Leader, và sở hữu cả Management Skills lẫn Leadership Skills.

Bởi chỉ khi có đủ cả hai bộ kỹ năng, TheGoodMGR mới có thể làm tròn trách nhiệm ở cả 3 mảng mà chúng ta đã bàn tới. Management skills giúp đem lại Work output tốt nhất có thể. Leadership skills đảm bảo rằng các nhân viên tạo ra output đó với nền tảng là sự phát triển bản thân họ và sự hạnh phúc khi cảm nhận được ý nghĩa trong công việc của mình và đường lối phát triển dài hạn của tổ chức.

Vậy tại sao tôi lại dùng cụm từ TheGoodMGR chứ không phải TheGoodLeader?

Vì sự khác biệt giữa một Leader lý tưởng và một Manager lý tưởng hoàn toàn không nằm ở kỹ năng, mà nằm ở 2 khái niệm: “chịu trách nhiệm” và “chính thức”.

Tôi đề cao và tin tưởng vào sự dân chủ trong đóng góp ý kiến, nhưng tôi không tin vào cái gọi là “trách nhiệm tập thể”. Tôi tin rằng luôn cần có người đứng ra chịu trách nhiệm một cách chính thức với những mục tiêu chung có sự góp sức của nhiều người.

Và, một khi anh đã phải chịu trách nhiệm cao hơn người khác, anh xứng đáng nhận được đãi ngộ tốt hơn người khác, và có chức danh cho mình.

Hãy tưởng tượng, A là một nhân viên xuất sắc, và nhờ những kỹ năng, kiến thức nổi trội của mình, A dần dần có sức ảnh hưởng lớn trong team, không chỉ hoàn thành các công việc chuyên môn đơn thuần mà còn góp phần dẫn dắt team đạt đến những thành công chung. Rồi, giờ bạn muốn điều gì sẽ xảy ra với A:

  1. A được đề bạt và trở thành TheGoodMGR. A vẫn tiếp tục dẫn dắt, quan tâm đến mọi người, nhưng vì A là người chịu trách nhiệm chính thức cho dự án, A có quyền ra quyết định cao nhất và áp đặt khi cần thiết. Cùng với đó, A nhận được lương thưởng xứng đáng.
  2. A vẫn tiếp tục vai trò của một Leader, nhưng vì A không phải là người chịu trách nhiệm chính thức, khi có bất đồng mà A cảm thấy khó thuyết phục mọi người, A nhân nhượng, rút lui, đôi khi phải làm theo ý kiến số đông, để quan trọng là team luôn happy, chứ nếu mục tiêu chung bị ảnh hưởng thì cũng chấp nhận thôi, vì đấy là trách-nhiệm của người khác.

Tôi thì chọn phương án 1. Và vì vậy mà tôi viết về TheGoodMGR.

——
P/S: Sau khi được đề bạt, khá nhiều first-time Line Manager sẽ gặp phải một cú sốc nhẹ trong cách nhìn nhận và cư xử từ những người vốn là đồng nghiệp, bạn bè trước kia, nay đột ngột trở thành cấp-dưới của bạn. Trong khi bạn vẫn giữ nguyên cách làm việc, trao đổi như cũ, sử dụng các leadership skills sẵn có, thì đột nhiên, những gợi-ý, đề-nghị, câu-hỏi của bạn sẽ bị các đồng nghiệp cũ coi như những yêu-cầu, chỉ-đạo; và do vậy họ có thể có những phản ứng gay gắt khiến bạn hoang mang. Không có cách nào khác, bạn phải nâng-cấp những kĩ năng của mình để phù hợp hơn với vai trò mới là một Manager chính thức. Tôi sẽ trao đổi kĩ hơn về điều này trong Chương 4, “Trở thành Nhà quản lý – Becoming a manager”.

Chuyện một producer bay 1200km đi thi code

Có hằng hà vô số những lời khuyên khác nhau về sống làm sao cho hiệu quả, làm sao để thành công. Có những lời khuyên đối lập nhau chan chát. Sách về quản lý thời gian hầu như cuốn nào cũng có câu “Say No more often”. Sách về thành công thì lại hay “The secret to success is only 2 words: Say Yes”. Say Yes kể cả với những điều điên rồ nhất.

Với một người đã không còn code đàng hoàng 2 năm rồi, chưa từng tham gia hackathon nào, luôn coi những ngày cuối tuần với gia đình là top priority, đang cố gắng tiết kiệm và cắt giảm chi tiêu, super anti-social; thì việc tham gia một sự kiện Code Hackathon tổ chức ở Sài Gòn full weekend (phải bù thêm kha khá xiền để bay ra bay vô), không có ai thân quen đi cùng và làm cùng, đúng là khá điên rồ. Nhưng tôi đã nhào-vô một cách hết sức chóng vánh, không một chút lăn tăn.

Và kết quả là không có gì để hối tiếc!

6 điều tôi học được từ FB Hackathon

My wife is amazing

Chuyến đi này của tôi, vợ Mèo là người chịu nhiều ảnh hưởng nhất chứ không ai khác. Chúng tôi đang cố gắng tiết kiệm tiền cho những kế hoạch tương lai. Mỗi một tối/đêm mà tôi không có ở nhà, là thêm bao nhiều việc cho vợ, từ việc nhà cho đến A Sao. Nhưng tôi thậm chí không cần phải nói gì nhiều, chỉ gửi một cái link về sự kiện, là cô ấy đã nói đơn giản: “Nếu anh thích thì cứ làm nhé, em với A Sao lần này để priority 2”. Và đêm Chủ Nhật khi tôi mò về nhà lúc 5h sáng, thì vợ dậy để đón, cho ăn chè. Sáng thứ Hai thậm chí còn nghỉ làm buổi sáng để ở nhà tám chuyện, ăn trưa cùng tôi.

Thiệt tình, cũng chẳng mong gì hơn thế được. Có một người bạn đời supportive và chấp nhận (thậm chí ủng hộ) hết những cái trái khoáy của mình, hẳn là một trong những điều tuyệt nhất.

It’s comfortable to live in your comfort-zone, but to truly feel awesome, you have to go outside of it

Hầu hết người quen đều có thể nhận ra tôi bị bệnh Anti-Social đến thế nào….

Thậm chí, có rất nhiều người mà tôi thực sự yêu quý, biết ơn, tôi thường xuyên kể những câu chuyện về họ với vợ Mèo; nhưng trên thực tế thì đã lâu lắm rồi tôi không nói chuyện hay đến thăm. Và ngại chuyện đó kinh khủng.

Cũng tương tự với đó là chuyện tôi cực ngại nói chuyện với người lạ. Cái trò hỏi thăm xã giao của những người hàng xóm là một trong những điều mà tôi uncomfortable nhất khi sống gần chợ. “Anh đi làm à?” WTF thì đương nhiên là tui đi làm rồi, hỏi chi vậy. “Anh đi công tác về à?” WTF thế thì liên quan gì đến cậu? Có thể làm ơn cứ tảng lờ coi như không nhìn thấy tôi đi, có được không?

Đấy có lẽ là weakness lớn nhất của tôi. Lần cuối cùng tôi có được cảm giác awesome khi vượt qua được thói xấu đó và thực sự đến thăm hỏi một người mà tôi biết ơn để rồi cảm thấy awesome, đã là dịp Tết 2 năm trước.

Và lần này. Khi tôi gặp và làm việc cùng với 2 người-lạ. Và đặc biệt là khi tôi chủ động gợi ý và rồi tranh thủ tối thứ Sáu đến chơi nhà Sylvia Truong và Dao Hoang Son. Hai bạn trẻ mà tôi chỉ quen biết qua mạng, nhưng không hiểu sao tôi rất quý. Và đặc biệt ngưỡng mộ chuyện tình yêu của họ. Tôi cũng không biết là hai bạn nghĩ gì về chuyến ghé thăm đột ngột của tôi nữa. Cũng không biết có đã làm gì stupid không. Nhưng tôi đã cảm thấy rất tuyệt.

Tôi sẽ cần phải push bản thân ngày càng nhiều hơn nữa. Vì rõ ràng là những người tôi yêu quý và biết ơn, họ xứng đáng nhận được những sự quan tâm thực tế hơn, chứ không phải chỉ là những cảm xúc nằm trọn trong cái đầu của riêng tôi mà thôi.

When have doubts, don’t just do research. Experiment.

Tôi vẫn nhớ cái buổi học ở Aptech, khi giảng viên nói đại khái là “Các bạn không còn trẻ nữa đâu, không còn thời gian mà tưng tửng nữa đâu, giờ làm cái gì thì phải thật nghiêm túc vào.” Xong mấy thằng khác trong lớp kêu “Cơ mà bọn em vẫn còn trẻ thật mà huhu.” Xong thầy vặn “Bao nhiêu tuổi mà còn trẻ?”. Xong chúng nó bảo “20 thầy ơi.” Xong thầy ngẩn ra, như kiểu cố gắng nhớ lại xem hồi mình 20 tuổi, mình đang làm cái trò gì. Xong chép miệng: “Ờ, thế thì cũng trẻ thật. Cơ mà… blah blah blah”

Vèo một phát, giờ tôi đã 29. Sắp 30 tuổi đến nơi. Làm ở công ty hiện tại cũng đã 5 năm. “Sự nghiệp” không tệ, nhưng cũng chả xuất sắc. Nghĩ về tương lai, nghĩ xem mình muốn làm gì tiếp theo, những tháng gần đây, có một sự hoang mang không hề nhẹ. Nhất là khi chẳng có một cái bằng cấp gì. Và chẳng đủ giỏi để bọn tư bản giãy chết nó phải săn đón.

Tôi bắt đầu đọc và tìm hiểu về những gì mình nên làm tiếp theo. Đi học? Học Online? Đào sâu về Management và Business? Hay come back to Technical? Freelance? Lập nhóm start-up phát cho nó cool ngầu trendy? Hay cứ thế này, leo tiếp nhưng nấc thang quản lý?

Ta nói, càng tìm hiểu càng rối đó mà. Giống kiểu đang đói mà không biết ăn gì, xong mở app Foody ra xem xem chọn chọn, xong đói thì càng thêm đói mà đã không biết ăn gì nay lại còn càng hoang mang hơn. Xong nản, mở tủ lạnh ra lấy cơm nguội để rang. Paradox of choices.

Tốt nhất là nhấc đít lên và làm một cái gì đó thôi. Thử-nghiệm. Khám-phá. Tự push mình để làm những thứ mà bình thường mình không làm, mình ngại ngần.

Và qua Hackathon này, thêm một lần nữa, tôi cảm nhận rõ nét hơn về 2 điều tôi muốn làm nhất, và happy nhất khi được sống với nó: Xây dựng một cái gì đó thực sự có ích, và Chia sẻ . Build stuffs, share things.

NodeJS, Firebase and Messenger Platform

Hackathon là event mà trong đó các programmer làm việc liên tiếp không nghỉ trong 24/48 giờ để xây dựng nên một sản phẩm cụ thể nào đó. Lần này, tôi còn phải học tất các framework/platform kia. Trước giờ vẫn nghe nói về chúng nhưng đã bao giờ mó vào làm đâu. Trước buổi thi cũng cố sắp thời gian rảnh để học trước 1 tí. Kết quả là sau tầm 1-2 tiếng tổng cộng thì cũng cài được NodeJS, Heroku, connect với FireBase để login và say Hello World trên Messenger. Còn chả biết Read và Save data trên FireBase ra làm sao. Chả biết dùng NodeJS templating và multiple files như thế nào.

Và vì thế 24h build sản phẩm là 24h intense và thú vị nhất mà đã lâu rồi tôi không được trải nghiệm. Cảm giác mình có một vấn đề cần giải quyết, có một mission, và mình dốc sức cho cái mission đấy. Sự điên tiết khi code nó fail theo một cách rất là WTF, xong đến lúc giải quyết được thì nhận ra chính mình mới là cái yếu tố “The Fuck”. Cảm giác sung sướng khi ngộ ra một điều gì đó mới. Cảm giác mãn nguyện khi hoàn thành được những điều mình đề ra. Cảm giác thích thú khi gặp và nghe chia sẻ từ các engineers của FB.

Image 048

You know you did great when people criticize you on minor stuff

Nói không ngoa, event này là event có sự chuẩn bị và tổ chức chuyên nghiệp và suôn sẻ nhất mà tôi đã từng tham gia. Khi Ngân Sâu chia sẻ là toàn bộ quá trình từ lên ý tưởng, quảng bá, chuẩn bị, và thực sự tổ chức sự kiện đã diễn ra chỉ trong vòng có 1 tháng, tôi đã có một sự shock nhẹ. Trước đó chính tôi chứ không ai khác đã lên FB group chuẩn bị cho sự kiện để góp ý về hai điểm inconsistent trong các thông báo của BTC. Tôi đóng góp ý kiến một cách hết sức tích cực và không có ý chỉ trích gì cả, nhưng sau đấy thì một số thành phần trẻ trâu nhảy vô comment khá là khó nghe, nên tôi cũng cảm thấy áy náy ghê lắm.

Và sau khi sự kiện kết thúc, thì có thể nói rằng, 2 điểm minor đấy là 2 điểm duy nhất tôi có thể chê. Mọi thứ đều nuột nà, agenda được respect, wifi tốt, lực lượng volunteer đông và nhiệt tình, các dịch vụ ăn uống đều ổn, stationary ổn, tất cả các mentors và judges đều có mặt đúng giờ và làm việc nghiêm túc. Thực sự là rất ấn tượng và làm cho ta có thêm niềm tin vào tương lai của ngành dịch vụ ở VN đó mà.

Và tôi thêm thấm cái sự “nghiệt ngã” của những người làm dịch vụ: Khi tất cả mọi việc đều trơn tru và hoàn hảo, không ai nghĩ đến bạn. Khi có bất kì trục trặc gì, ai cũng sẽ réo tên bạn.

When there’s a clash, emotion will knock-out rationality. All-the-time.

Tôi không đặt nặng chuyện thắng giải – điều đó quá phi thực tế. Nhưng trong quá trình xem các demo, tất nhiên là có những projects mà tôi rất thích, rất phục, và nếu tôi là ban giám khảo thì hẳn họ sẽ là người chiến thắng. Cũng có nhiều project mà thực sự làm tôi phải WTF liên tục ở trong đầu: hoặc là chúng quá viển vông, quá tầm phào, hoặc thậm chí còn vi phạm luật vì chả liên quan gì đến Facebook platform (theo ý kiến cá nhân).

Ấy thế mà có tới 3 cái WTF projects đấy lại thắng giải thưởng lớn.

Và, dù tôi biết rõ là có những điểm thú vị trong những project đó. Dù là khi thử đặt mình vào vị trí BGK tôi có thể hiểu được tại sao, căn cứ vào đâu mà họ lại chọn như vậy. Dù tôi luôn quán triệt rằng có vô số perspectives để đánh giá mỗi sự việc, tôi luôn cố gắng tự mình ướm mình vào nhiều perspectives nhất có thể.

Thì cũng giống như nếu tuyển Việt Nam đá với Thái Lan mà “bị trọng tài xử ép” thôi. Cảm xúc luôn luôn thắng. Và tôi đã lèm bèm về kết quả giải thưởng cùng với team mate trong hơn nửa tiếng đồng hồ đi taxi ra sân bay.

Thực ra thì, kiểu gì thì cảm xúc cũng sẽ lấn át thôi. Và đừng hòng mà đè nó lại. Nên lời khuyên chỉ là: Những lúc tăng-xông, đừng quyết định chuyện gì lớn hay đừng có phản ứng gì cả. Hãy để những suy nghĩ và cảm xúc đấy được bày tỏ ở một nơi, theo một cách an toàn. Rồi sau khi đã calm-down thì mới làm những chuyện có impact. Tỉ dụ như cứ lèm bèm cho đã đời với teammate đi, chả ảnh hưởng đến ai, nhưng sau đó thì hãy vào group và cảm ơn BTC + chúc mừng những người thắng cuộc. Một cách chân thành. (Không chân thành thì đừng làm)

0517040D-38B8-478D-8417-DF54225607CB

 

 

 

Chắc già thật rồi, viết nhiều cái lẩm cẩm quá má ơi.

Thế nào là một TheGoodMGR

Trong phần trước, tôi đã khẳng định rằng chúng ta cần đến các Managers. Điều mà chúng ta cần cải thiện là tạo ra ngày càng nhiều TheGoodMGR hơn nữa, và loại bỏ bớt TheBadMGR.

Vậy thế nào là một TheGoodMGR?

Định nghĩa của riêng tôi: TheGoodMGR là những người đảm đương tốt trách nhiệm trong cả 3 lĩnh vực: quản lý Công việc (Manage Work), chăm chút Con người (Care for People) và vun đắp sự Trưởng thành (Cultivate Growth); dựa trên nền tảng là sự Thấu hiểu, Chủ động, và Trách nhiệm. Mỗi lĩnh vực này đều có rất nhiều đầu việc và kĩ năng cần thiết mà tôi sẽ trình bày kĩ hơn xuyên suốt cuốn sách. Trong phần giới thiệu sơ lược này, với mỗi lĩnh vực, tôi chỉ nêu ví dụ về một điểm mà tôi cho là quan trọng nhưng hay bị hiểu lầm nhất, để phần nào giải thích quan điểm của tôi về TheGoodMGR.

Quản lý Công việc

Đây vốn là cách nhìn phổ biến nhất về trách nhiệm của Managers. Ấy vậy mà vẫn có những hiểu lầm, nhất là với những Junior PRG, hay những kĩ thuật viên mới nói chung. Điển hình là: “Hắn suốt ngày chỉ đạo suông, chính chúng ta mới là những người phải nai lưng ra làm việc, còn hắn chẳng thấy làm được việc gì cả”.

Ấy cái việc “chỉ tay năm ngón” làm sao cho đúng vừa quan trọng lại vừa không dễ chút nào. Làm-được-việc là khó, đúng vậy, biết cách nghĩ-ra-việc, chỉ dẫn, điều phối công việc cho nhiều người còn khó hơn. Việc nào làm trước, việc nào làm sau? Việc này nên để ai làm là hợp lý nhất? Việc gì có vẻ không cấp thiết, nhưng vẫn cần làm ngay để đảm bảo sự an toàn và tính hiệu quả trong dài hạn?

Một nhiệm vụ của Managers là chỉ ra đường lối, “vẽ việc”, sau đó đảm bảo công việc được thực hiện hiệu quả và thông tin luôn được thông suốt dù là với sự tham gia của nhiều người, nhiều bộ phận.

Để thực sự hiểu và tôn trọng TheGoodMGR, bạn cần biết khái niệm “Hệ số ảnh hưởng” của từng đầu việc – Leverage. Mỗi một đầu việc cụ thể đều có leverage khác nhau, và Output (Thành quả) = Time (Thời gian) x Leverage. TheGoodMGR thường phải dành phần lớn thời gian trong ngày để Thu thập Thông tin và trông có vẻ như chỉ đang nhàn tản đọc mail, nói chuyện phiếm với mọi người, đi loăng quăng trong công ty, tham gia vào những cuộc họp…, nhưng dựa trên những thông tin đó, chỉ với vài đầu việc có Leverage cực cao ví dụ như Ra quyết định, Đào tạo, Thương thuyết…, họ có thể gây ảnh hưởng đến Work Output nhiều hơn hẳn một nhân viên bình thường làm việc cả ngày. (Ở những chương sau, tôi sẽ giải thích tại sao những hành vi “nhàn tản” kia thực ra cũng có thể có Leverage cao – đối với TheGoodMGR).

Trong một dự án gần đây, khi hạn chót đã cận kề, một PRG xuất sắc vẫn đang cày cục với một vấn đề kĩ thuật vừa khó vừa nghiêm trọng: game chạy không ổn định và crash thường xuyên. Đã 3-4 ngày trôi qua và mọi hướng sửa lỗi đều bế tắc. Sau vài lần nói chuyện với PRG đó, TheGoodMGR nhận ra có một phương án B có thể giải quyết được vấn đề và còn an toàn hơn về lâu dài, nhưng bù lại sẽ làm tổng dung lượng của game lớn thêm lên nhiều – mà điều này thì cần thoả thuận lại với khách hàng. Cân đối giữa nhiều yếu tố, TheGoodMGR chấp nhận rủi ro bằng cách chỉ đạo cho team chuyển hướng ngay lập tức trong khi anh ta thương thảo lại với khách hàng. Kết quả là khách hàng đồng ý. Quyết định của TheGoodMGR được đưa ra chỉ trong 5 phút, nhưng nó tránh cho PRG kia tốn thêm nhiều ngày vất vả nữa, đảm bảo được tiến độ cho dự án, và tránh nhiều rủi ro về sau.

Chăm chút Con người

Những TheBadMGR làm hỏng việc ở phần này một cách tồi tệ và đây cũng là lí do chính khiến nhiều người có ác cảm với các Managers nói chung. Khi coi nhẹ việc chăm chút con người này, TheBadMGR chỉ coi nhân viên của họ như những cái máy, những con số đơn thuần. Điều duy nhất mà họ quan tâm và nhìn thấy là kết quả công việc của nhân viên. Họ sẵn lòng trừng phạt thậm chí đuổi việc những nhân viên thể hiện sự khiếm khuyết trong Output, bất kể tại sao.

Nhưng con người không phải là một cái máy. Họ có những góc nhìn, cảm xúc, mục tiêu, mối bận tâm riêng mà tuy về lý thì không trực tiếp liên quan đến công việc, nhưng trên thực tế lại ảnh hưởng lớn đến khả năng và tinh thần làm việc. Họ có thể đang có những trực trặc trong tình cảm cá nhân. Hoặc có mâu thuẫn với thành viên khác trong nhóm. Hoặc có tiềm năng lớn và khát khao phát triển bản thân nhưng lại chưa được giao nhiệm vụ xứng tầm. Vân vân và vân vân.

TheGoodMGR hiểu rằng mình đang gánh trên vai một trọng trách lớn. Dù muốn dù không, những Manager có ảnh hưởng cực lớn đến nhân viên của mình và tất-cả những người liên quan đến nhân viên đó. Họ hiểu rằng khi một nhân viên được tôn trọng, được tin tưởng, được tự do cống hiến hết mình trong công việc…, năng lượng tích cực ấy sẽ lan toả; ngược lại, khi một nhân viên bị thúc ép, vắt kiệt, chèn ép bởi các đồng nghiệp khác, không có cơ hội phát triển…, năng lượng tiêu cực ấy sẽ còn bám theo người đó và phủ bóng mây u ám lên mọi mặt khác trong đời sống của họ. Vì người Manager luôn-luôn tạo ra ảnh hưởng lớn khủng khiếp như vậy, nên TheGoodMGR hiểu rằng họ phải chịu trách nhiệm với cả sự hạnh phúc của nhân viên nữa. Và thực ra, đây là một bài toán cả hai bên đều có lợi. Khi người nhân viên hạnh phúc, kết quả làm việc hẳn sẽ tốt hơn và tốt một cách lâu bền hơn.

Thạch là một PRG Supervisor đã từng tham gia vào Manager Club – chương trình tự chế của tôi cùng các PRG Leads khác dành cho các PRG có tiềm năng hoặc đã đang làm trưởng nhóm trong công ty. Cậu ấy luôn hoàn thành xuất sắc các bài tập về nhà và cũng rất tích cực trong các buổi trao đổi định kỳ. Vậy nên tôi khá ngạc nhiên khi MGR trực tiếp của cậu ấy nói với tôi rằng Thạch không hạnh phúc với công việc hiện tại, và muốn quay trở về làm một PRG Senior đơn thuần, và khi nghe trả lời rằng điều ấy là khó vì công ty đang quá thiếu người cho vị trí hiện tại của Thạch, cậu thậm chí đã nghĩ đến chuyện nghỉ việc. Thật may mắn cho Thạch, vì sếp cao hơn của cậu ta là một TheGoodMGR và anh ta đã thực sự quan tâm đến cậu ấy. Anh ta không ngó lơ nguyện vọng cá nhân của Thạch để rồi ép cậu ta phải tiếp tục vị trí hiện tại, phải follow Career path mà anh ta đã vẽ ra từ trước. Anh ta cũng không nghĩ-ngắn và chỉ đơn giản là ném Thạch về vị trí Senior Technical đơn thuần và rồi phí hoài tất cả những kĩ năng quản lý của Thạch. TheGoodMGR đã có tầm nhìn dài hạn về một vị trí quan trọng khác trong công ty mà vừa cần một người xuất sắc về kĩ thuật, vừa cần sự chủ động và khả năng Management tốt, sau đó thử thách Thạch qua vài bước đệm khác cho đến khi Thạch đủ sức đảm nhận vị trí đó. Tôi có thể công tâm mà nói rằng cho đến giờ Thạch đã thể hiện xuất sắc ở vị trí mới, và rất hạnh phúc.

Vun đắp sự Trưởng thành

Đối với chính cá nhân TheGoodMGR, anh ta sở hữu Growth mindset, luôn luôn chú trọng phát triển bản thân, luôn tìm cách biến khó khăn thành cơ hội, và biến những thất bại thành những bài học đáng giá. Đối với nhân viên, TheGoodMGR thể hiện điều này thông qua những hành động cụ thể như Đào tạo, hướng dẫn, tạo môi trường làm việc kích thích sự sáng tạo…. Ở tầm tổ chức, TheGoodMGR luôn có một tầm nhìn xa và kế hoạch dài hạn, và rồi biết cách truyền đạt, khơi gợi để tất cả thành viên đều đồng lòng hướng tới mục tiêu đó.

Có thể thấy, những hành động cụ thể của TheGoodMGR trong lĩnh vực này không hoàn toàn tách biệt ra khỏi hai mảng đã kể trên – Quản lý Công việc và Chăm chút Con người. Để công việc của các thành viên thực sự trơn tru và có giá trị – đương nhiên nó phải thoả mãn tầm nhìn chung của tổ chức. Để nhân viên hạnh phúc, họ cần có môi trường tốt để học hỏi và phát triển bản thân không ngừng. Nhưng tôi vẫn tách điều này ra một mảng riêng, như một lời nhắc nhở. Vì nếu người Manager không dựa trên mindset đúng để triển khai các công việc hàng ngày, thì cũng giống như việc xây một chiếc nhà đẹp trên một nền móng không vững chắc. Thoạt nhìn, ai cũng ưng. Ở vài ngày, ai cũng thích. Động đất nhẹ, ai cũng chết. Mà chả cần động đất, vài năm sau là nó bắt đầu nghiêng, lún. Nếu không có mindset đúng, dù kĩ năng có tốt đến đâu, người Manager cũng đang tự-giới-hạn bản thân mình và tổ chức của mình lại, và kết quả tốt trong ngắn hạn có thể lại ẩn chứa nguy cơ trong dài hạn.

Thử đánh giá một số kiểu Managers hay gặp

Tổng kết lại, chưa bàn về kĩ năng, chỉ đơn thuần bàn về sự phân bổ thời gian và năng lượng và thái độ với ba lĩnh vực kể trên, chúng ta đã có thể thấy sự khác biệt rõ ràng giữa TheGoodMGR với những người quản lý nhàng nhàng thường gặp và những người quản lý tồi.

  • TheBadMGR:
    • Nhận ra cách dễ nhất để nhận được sự chú ý của cấp trên là focus gần như 100% vào công việc, liên tục thúc ép nhân viên dưới quyền tạo ra nhiều sản phẩm nhất có thể, sẵn sàng thay máu nhân viên khi họ kiệt sức, đổ thừa lên nhân viên khi có sự cố, lấy việc đối phó, làm hài lòng cấp trên làm kim chỉ nam.
  • TheTypicalMGR:
    • Dành nhiều thời gian để quản lý công việc, có quan tâm đến sự hạnh phúc của nhân viên nhưng thường không đủ nhiều và chỉ khi nào có sự cố xảy ra.
    • Hiểu rằng sự trưởng thành là quan trọng, nhưng có xu hướng dành ra những khoảng thời gian, đầu việc riêng biệt để phục vụ mảng này (ví dụ: tổ chức short-course hàng năm, lên kế hoạch dài hạn ở đầu dự án…) nhưng chưa lấy điều đó làm nền tảng tư duy và hành động mỗi ngày.
  • TheGoodMGR:
    • Chú trọng đến quản lý Công việc, đồng thời cũng dành nhiều thời gian và năng lượng để thường xuyên chăm chút cho Nhân viên của mình.
    • Sở hữu Growth mindset. Mọi hành động đều lấy việc vun đắp sự phát triển của nhân viên nói riêng và tổ chức nói chung làm kim chỉ nam.

Sếp của bạn có phải là TheGoodMGR hay chưa? Người sếp ấy còn thiếu điều gì? Bạn có phải là một TheGoodMGR hay chưa? Bạn cần tập trung hơn vào mảng nào để có thể vươn tới “danh hiệu” đó?